تحلیل توسعه یافتگی روستاهای پیراشهر با رویکرد پیوند متقابل مورد: دهستان سهرین زنجان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

چکیده

پیوند متقابل شهر - روستا، از عوامل اصلی و تعیین کننده توسعه روستایی است. یا توجه به نقش این روابط در فرایند تحولات و توسعه روستا- شهر، علاوه بر بررسی انوع روابط، شناخت و آثار و پیامدهای آن بر روستا و تلاش برای کاهش اثرات منفی این روابط در راستای زمینه توسعه پایدار نواحی روستایی ضروری به نظر می رسد. با این رویکرد پژوهش حاضر به سهم خود کوشید پیوند متقابل روستاهای پیرامون شهر زنجان و اثرات آن بر میزان توسعه یافتگی آنها را در دهستان سهرین زنجان مورد واکاوی قرار دهد. در این راستا، تحقیق حاضر به لحاظ هدف توسعه ای و به لحاظ روش ترکیبی از شیوههای توصیفی - تحلیلی بکار گرفته شده است. جامعه آماری مورد مطالعه دهستان سهرین به مرکزیت سهرین می باشد و 12 آبادی را شامل می شود. با توجه به تیپ بندی روستاها در سه موقعیت کوهستانی، کوهپایه ای و دشتی و با در نظر گرفتن تعداد خانوار هر روستا، 12 روستا به عنوان نمونه انتخاب گردیده و حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 318 سرپرست خانوار حاصل گردید و به منظور اطمینان بیشتر تعداد 320 خانوار انتخاب گردید. همچنین روش نمونه گیری در این پژوهش بر حسب برابر بودن فرصت یکسان برای جامعه آماری از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شده است. در این پژوهش به منظور تحلیل توسعه یافتگی روستاهای پیراشهر در پیوند متقابل با شهر زنجان و برای رسیدن به نتایج مطلوب و صحیح از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی AHP  استفاده گردید. نتایج تحلیل با روش تحلیل فرآیند سلسله مراتبی(AHP) نشان داد که از نظر پیوند روستا- شهری و سطح برخورداری و میزان مراودات اقتصادی-اجتماعی  و سیاسی، سطح برخورداری کامل روستا از امکانات مورد نیاز شهری، تنها مرکز دهستان(روستای سهرین) با جمعیت بیش از 3 هزار نفر، برخوردارترین روستا بوده است. در این رابطه، روستاهایی که در موقعیت دشتی، نزدیکی به شهر زنجان، دسترسی به جاده اصلی و وسیله نقلیه عمومی دارند، وابستگی بیشتری داشته و روستاهای کوهستانی و دور از جاده در موقعیت نابرخوردار قرار گرفته در عین حال نیز کمترین مراودات را با شهر دارند. چنناکه نتایج نشان می دهد روستای سهرین و سارمساقلو بیشترین پیوند دو جانبه را با شهر زنجان دارند. این روستاها تقریبا نزدیک به شهر هستند و موقعیت دشتی دارند. همچنین هر چه از شهر زنجان فاصله گرفته می شود و وارد مناطق کوهستانی و کوهپایه ای می شویم، میزان پیوند دوجانبه روستایی کم شده و روابط روستا شهری بیشتر بر مبنای تسلط شهر بر روستا شکل می گیرد.

کلیدواژه‌ها