توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

روند سالخوردگی جمعیت روستایی پیرامون کلان شهر

نوع مقاله : مقاله برگرفته از پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد،گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 دانشیار ، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 استاد ،گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
10.22034/jpusd.2025.427380.1292
چکیده
سالمندی جمعیت و پیامدهای آن، یکی از موضوعات مهم جمعیتی در قرن 21 است و با عنایت بر اینکه پدیده سالمندی تأثیرات عمیقی بر شرایط اقتصادی، اجتماعی، بهداشتی و درمانی دارد، این پژوهش درصدد آن است تا وضعیت سالمندی در نواحی روستایی شهرستان اشتهارد را براساس تحلیل ثانویه اطلاعات مشخص کند. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ روش توصیفی و تحلیلی است. تمامی مراحل محاسبات تحقیق حاضر براساس نرم‌افزار Exel و Spss صورت گرفته است. از 2 شاخص ضریب سالخوردگی و ضریب سالمندی برای بررسی وضعیت سالمندی 10 روستا منتخب استفاده‌شده برای مشخص شدن روند شاخص‌های مذکور از نمودار راداری در بازه زمانی 15 ساله بهره گرفته است. برای رتبه‌بندی روستاها به لحاظ سالمندی از ارزش‌گذاری توصیفی و کمی بر مبنا میزان ضرایب هر یک از شاخص‌ها استفاده و نهایتاً رتبه هر روستا مشخص گردید. یافته‌های پژوهش به این شکل است که در 15 سال اخیر اکثریت روستاها با پدیده سالمندی جمعیت روبرو شده‌اند و عوامل مختلفی ازجمله کاهش موالید، افزایش امید به زندگی سالمندان و نیز مهاجرت‌های صورت گرفته در این امر مؤثر بوده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نخست: بیشترین ضریب سالمندی مربوط به روستا جارو با 61/36 درصد و کمترین آن مربوط به روستا صحت آباد با 36/17 درصد است، دوم: در ارتباط با شاخص سالخوردگی روستاهای جارو و ایپک به ترتیب با 2/9 و 9/8 درصد بیشترین ضریب سالخوردگی را در بین 10 روستا منتخب داشته است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

پوراصغری، حمید، 1400، سندملی سالمندان کشور، تهران، سازمان برنامه و بودجه.  
تقدیسی، احمد و احمدی شاپورآبادی، محمدعلی، 1391، مهاجرت و سالخوردگی جمعیت روستایی ایران، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره1، صص936-904. https://www.magiran.com/p1090819
نیک پور، عامر، حسنعلی زاده، میلاد، 1398، تحلیل الگوهای فضایی شاخص‌های سالمندی جمعیت در شهر بابل، فصلنامه مطالعات توسعه‌ی اجتماعی _ فرهنگی ، شماره1، صص31-9. https://journals.sabz.ac.ir/scds/article-1-602-fa.html
رسولی، محمد، 1399، حقوق و تکریم سالمندان، تهران، جنگل.
رضوانی، محمدرضا و همکاران، 1392، سنجش عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی سالمندان در مناطق روستایی(مطالعه موردی: شهرستان نیشابور)، پژوهش‌های روستایی، شماره2، صص326-301. https://doi.org/10.22059/jrur.2013.35647
سپیدنامه، بهروز، قیصریان، اسحاق، 1400، وضعیت اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی سالمندان استان ایلام در 4 دهه گذشته، فصلنامه علمی فرهنگ ایلام، شماره 72 و 73، صص117-96. https://www.doi.org/10.22034/farhang.2022.149141
صادقی، رسول،1391، تغییرات ساختار سنی و ظهور پنجره‌ی جمعیتی در ایران: پیامدهای اقتصادی و الزامات سیاستی، شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده،شماره 55، صص150-95.  https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20082827.1391.14.55.4.8
ضرغامی، حسین و میرزایی، محمد، 1394، سالخوردگی جمعیت در چهار دهه پیشرو، فصلنامه الگوی پیشرفت اسلامی و ایرانی، دوره3، شماره6، صص94-73.  https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23295599.1394.3.6.3.8
عزتی، مرتضی، مظفری، زانا، و علیلو، خاطره، 1398،اثر ساختار سنی جمعیت بر امنیت اقتصادی ایران، پژوهش‌های رشد و توسعه پایدار، شماره19، صص159-125.  http://dorl.net/dor/20.1001.1.17356768.1398.19.2.2.8
قیصریان، اسحاق، 1389، بررسی ابعاد اقتصادی و اجتماعی پدیده سالمندی در ایران، فصلنامه جمعیت، شماره 69 و 70، صص 28-1.   https://www.ensani.ir/fa/article/221999
مرکز آمار ایران.«نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوذ و مسکن کل کشور»، سال 1395. https://amar.org.ir/statistical-information/statid/21558
مقدسی، یاسین، 1404، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی سالمندی در نواحی روستایی شهرستان اشتهارد به راهنمایی وحید ریاحی، دانشگاه خوارزمی، تهران.
مدیری، مهدی و همکاران، 1398، مقایسه تطبیقی عوامل مؤثر بر سالخوردگی جمعیت در مناطق شهری و روستایی استان‌های ایران، فصلنامه جمعیت، شماره 109 و 110، صص 40-17.   https://ensani.ir/fa/article/456119
میرلطیفی، محمودرضا و پورابراهیمی، فاطمه، 1395، تحلیل تأثیر روند سالخوردگی بر توسعه روستایی(موردمطالعه: بخش جلگه رخ تربت‌حیدریه)، مجله علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، صص 84-63.   https://doi.org/10.22067/jss.v13i2.40175
Andersson, B. (2001). Scandinavian evidence on growth and age structure. Regional
Studies, 35(5), 377-390. http://dx.doi.org/10.1080/00343400120058398
Apidechkul, Tawatchai, 2011, Comparison of quality of life and mental health aming elderly people in rural and suburban areas, Thailand, Southeast Asian J Trop Med Public Health, Vol. 42, No. 5. http://pascal-francis.inist.fr/vibad/index.php?action=getRecordDetail&idt=24515721
Bloom, D. (2002). The demographic dividend, a new perspective on the economic consequences of population change, population matters. Population and Development Review, 41, 381–414. https://www.rand.org/pubs/monograph_reports/MR1274.html
Bloom David E., Axel Boersch Supan, Patrick McGee, and Atsushi Seike. (2011). Population Aging: Facts, Responses, PGDA Working Paper No. 71 Grant No. 1 P 30. https://content.sph.harvard.edu/wwwhsph/sites/1288/2013/10/PGDA_WP_71.pdf
Epley, D. R., Menon, M., 2008, A method of assembling cross-sectional indicators into a community quality of life. Social Indicators Research, 88, 281-296. DOI: 10.1007/s11205-007-9190-7
Malmberg, B. (1994). Age structure effects on economic growth: Swedish evidence. Scandinavian Economic History Review, 42, 79-95.  https://doi.org/10.22067/jss.v13i2.40175
Mac Kellar, Vienna. (2033). Year Book of Population, Vienna institute of Demography. Ferrans, C. E., 1996, Development of a conceptual model of Quality of life Scholary inquiry of nursing Practice, Vol. 10, 243-304. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9009823/
Nol, H., 2002, Towards a European system of social indicators: theorctical framework and system architecture, social indicators research, Vol. 58, 47-87.  http://dx.doi.org/10.1023/A:1015775631413
Goldsmith, T. c (2004). Aging as an evolved characteristic  Weismanns theory reconsidered, med hypotheses (2)62, 308-304.  http://dx.doi.org/10.1016/S0306-9877(03)00337-2