ابراهیمزاده، عیسی. کیانپور، ندا. (1396). تحلیل روند گسترش فیزیکی شهر و شکلگیری سکونتگاههای پیراشهری. جغرافیا و برنامهریزی، 20(57)، 107-128.
اصغری زمانی، اکبر؛ زادولی خواجه، شاهرخ . (1401). الگوی توانمندسازی سکونتگاههای غیررسمی بر مبنای رویکرد مشارکت و تسهیلگری (مطالعه موردی: کلانشهر تبریز). آمایش جغرافیایی فضا، 12(1): 135-150.doi: 10.30488/gps.2020.207771.3133
اصفهانی، سید محمد جعفر؛ پالوج، مجتبی؛ سلطانی، شهره . (1404). روستای هوشمند راهی برای دستیابی به توسعه یکپارچه روستایی. مطالعات مدیریت کسبوکار هوشمند. 14(53): 115-158.doi: 10.22054/ims.2025.84426.2581
بدیعی قراقیه، رقیه؛ اربابی، آزاده. (1401). توانمندسازی سکونتگاههای غیررسمی با تأکید بر رویکرد سرمایه اجتماعی (مطالعه موردی: شهر اسلامشهر). مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقهای، 3(3): 1-23.
پوررجبی، علی (1400). برساخت معنای توسعه در مناطق حاشیهنشین مبتنی بر فناوریهای ارتباطی و اطلاعاتی ICT، طرح پژوهشی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.
تقیلو، علیاکبر؛ موقری، علیرضا؛ بابائی، نگین . (1400). روستاهای هوشمند راهبردی برای توسعه پایدار (مطالعه موردی: دهستان نازلو- شهرستان ارومیه). مهندسی جغرافیایی سرزمین. 5(1): 29-42. doi: JGET-2005-1165
خادم نژاد، علی. عزت پناه، بختیار و شمسالدینی، علی.(1399). آیندهنگاری روند توسعه فیزیکی شهرها با رویکرد سناریونویسی نمونه موردی، شهرماکو. پژوهش و برنامهریزی شهری، 11(43):100-85.
رفیعی، مهران؛ خطیبی، سید محمدرضا؛ داودپور، زهره.(1399). تبیین مفهوم پیراشهری و عوامل مؤثر در ایجاد و توسعه آن، باغ نظر. 17 (92):50-29. doi: 10.22034/bagh.2020.194075.4215
سجادیان ، مهیار؛ فیروزی، محمدعلی؛ پوراحمد؛ احمد. (1400). متاورس و شهرهای «متاورسی» و «کریپتویی»؛ تدقیقی بر بهرهگیری آگاهانه در کشور ایران. چشمانداز زاگرس. 13(49): 7-40.
سرور، رحیم.(1392). آیندهنگری روند تحولات و راهبردهای مدیریت رشد سکونتگاههای غیررسمی در حریم پایتخت. پژوهشنامه جغرافیای انتظامی. 1(3):1-22.
شهابی، میترا. صمدی، علی. (1394). توانمندسازی اجتماعی در سکونتگاههای غیررسمی، موردمطالعه: شهرک نصر کرمانشاه. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 7(4)، 33-50.
صالحی، سجاد؛ عینالی، جشمید؛ فراهانی، حسین و چراغی، مهدی. (1403). واکاوی روند شکلگیری و تغییرات سکونتگاههای غیررسمی در محدودههای روستایی کلانشهر تهران. توسعه فضاهای پیراشهری، 6(3): 103-126. doi: 10.22034/jpusd.2024.443718.1302
عنابستانی، علیاکبر ؛ ذوالفقاری، مرتضی؛ توکلی نیا، جمیله. (1403). تحلیل فضایی شاخصهای روستای هوشمند در سکونتگاههای پیراشهری (مطالعه موردی: روستاهای پیرامون کلانشهر تهران). روستا و توسعه پایدار فضا، 5(4):25-46.
عنابستانی، علیاکبر؛ جوانشیری، مهدی . (1395). بررسی و تحلیل شاخصهای توسعة هوشمند روستایی (مطالعة موردی: روستاهای شهرستان بینالود)، پژوهش و برنامهریزی روستایی، 5(16): 187-212. http://dx.doi.org/10.22067/jrrp.v5i4.61113
عنابستانی، علیاکبر؛ جوانشیری، مهدی . (1400). تحلیل اثرگذاری فناوری دیجیتالی بر توسعه سکونتگاههای پیراشهری کلانشهر مشهد. توسعه فضاهای پیراشهری، 3(2): 1-26. Doi: 20.1001.1.26764164.1400.3.2.12.8
عنابستانی، علیاکبر؛ جوانشیری، مهدی . (1402). تحلیل اثرگذاری فناوری دیجیتالی بر زیرساختهای شکلگیری روستای خلاق در سکونتگاههای پیراشهری (مورد: کلانشهرمشهد). راهبردهای توسعه روستایی. 10(2): 137-164.
عنابستانی، علیاکبر؛ ذوالفقاری، مرتضی؛ توکلینیا، جمیله (1403). تحلیل عوامل مؤثر بر شکلگیری رهیافت روستای هوشمند در ایران. مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 15(56)، 69-46.
عنابستانی، علیاکبر؛ کلاته میمری, رقیه . (1399). تحلیل فضایی شاخصهای مؤثر در شکلگیری توسعۀ هوشمند روستایی مطالعۀ موردی: شهرستان جوین. جغرافیا و توسعه. 18(60): 1-20. . doi: 10.22111/gdij.2020.5638
کیانی، محمدعلی؛ قدیمی، مهرنوش. (1403). تحلیل عوامل تأثیرگذار بر گسترش فیزیکی منطقه پیراشهری کلانشهر شیراز. توسعه فضاهای پیراشهری، 6(2): 85-100. doi: 10.22034/jpusd.2024.418823.1284
مختاری کرچگانی، علی؛ توکلی، مرتضی؛ برزو، غلامرضا؛ یاراحمدی، کیارش . (1403). چشماندازهای روستاهای هوشمند و توسعه پایدار سرزمینی: یک تحلیل بیبلومتریک و مرور سیستماتیک. آمایش و توسعه. 4(2): 16-32.doi:
میری، غلامرضا، براهویی نژاد، ابوالفضل، قلاسی، طیبه. (1403). سنجش میزان هوشمندی شهرها در راستای پایداری شهری (مطالعه موردی: شهر چابهار). پژوهشهای نوین در شهرهوشمند، 2(3): 36-46.
نصیری هنده خاله، اسماعیل، جوان، فرهاد و یونسی سندی، ریحانه. (1401). بررسی تاثیرات خزش شهری بندر انزلی در پایداری کالبدی –فضایی سکونتگاه های پیراشهری. روستا و توسعه پایدار فضا، 3(4)، 82-98. doi: 10.22077/vssd.2022.5475.1118
نوروزی، اصغر . (1400). واکاوی شاخصها و امکانسنجی توسعۀ روستای هوشمند (نمونة موردمطالعه: روستای آورگان). جغرافیا . 19(68): 251-263. Doi: 20.1001.1.27172996.1400.19.1.15.7
الیاسی، مهدی؛ امیری، مقصود؛ قاضی نوری، سید سروش؛ جمهری، ندا . (1402). توسعه چارچوبی برای ارزیابی اقتصاد پلتفرمی دیجیتال. مطالعات مدیریت کسبوکار هوشمند، 12(45):157-201.
Adell, G. (1999). Theories and models of the peri-urban interface: a changing conceptual landscape. Development Planning Unit, UCL: London, UK.
Allam, Z. & Dhunny, Z. A. (2019). On big data, artificial intelligence and smart cities. Cities, 89, 80–91.https://doi.org/10.1016/j.cities.2019.01.032
Allen, A. (2003). Environmental planning and management of the peri-urban interface: perspectives on an emerging field. Environment and Urbanization, 15(1), 135–148.https://doi.org/10.1177/095624780301500103
Al-Sehrawy, R. Kumar, B. & Watson, R. (2021). A digital twin uses classification system for urban planning & city infrastructure management. Journal of Information Technology in Construction, 26, 362–832. https://doi.org/10.36680/j.itcon.2021.045
Barcelona Urban Lab. (2023). Citizen Co-Design in Virtual Urban Environments. Smart Cities Reports.
Batty, M. Axhausen, K. W. Giannotti, F. et al. (2012). Smart cities of the future. European Physical Journal Special Topics, 214(1),481–518.https://doi.org/10.1140/epjst/e2012-01703-3
Cobbinah, P. B., & Finn, B. M. (2022). Planning and Climate Change in African Cities: Informal Urbanization and ‘Just’ Urban Transformations. Journal of Planning Literature, 38(3), 361-379. https://doi.org/10.1177/08854122221128762
Damaraju, N. Mukhija, V. & Goodman, R. (2022). The Metaverse and the City: Exploring Urban Futures in Mixed Reality. Journal of Urban Technology, 29(4), 1–18.
Dembski, F. Yamu, C. & Wossner, U. (2019). Digital twin, virtual reality and space syntax: Civic engagement and decision support for smart, sustainable cities. In Proceedings of the 12th international space syntax symposium (pp. 311–316).
Dwivedi, Y. K; Hughes, L; Baabdullah, A.M; Ribeiro-Navarrete, S; et al, (2022). Metaverse beyond the hype: Multidisciplinary perspectives on emerging challenges, opportunities, and agenda for research, practice and policy, International Journal of Information Management, 66,102542, https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2022.102542.
Fan, C. Zhang, C. Yahja, A. Mostafavi, A. (2021). Disaster City Digital Twin: A vision for integrating artificial and human intelligence for disaster management. Int. J. Inf. Manag. 56, 102049. http://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2019.102049
Gao, S. Zhang, X. & Wang, D. (2023). Urban Governance in the Era of the Metaverse: New Frontiers in Digital Planning. Urban Studies Review, 45(2), 156–177.
Graham, M. & Dutton, W. H. (2019). Society and the Internet. Oxford University Press
Hudson-Smith, A. (2022). Incoming Metaverses: Digital Mirrors for Urban Planning. Urban Planning, 7(2), 343-354. https://doi.org/10.17645/up.v7i2.5193
Lv, Z. Shang, W.L. & Guizani, M. (2022). Impact of Digital Twins and Metaverse on Cities: History, Current Situation, and Application Perspectives. Applied Sciences, 12(24), 12820. https://doi.org/10.3390/app122412820
McGee, T. (1991). The Emergence of Desakota Regions in Asia: Expanding a Hypothesis, in N. Ginsburg, B. Koppel and T. McGee (eds.), The Extended Metropolis: Settlement Transition in Asia, University of Hawaii Press, Honolulu.
Narain, V. & Anand, P. B. (2016). Peri-urban areas and sustainability: A review of literature. International Journal of Sustainable Development and World Ecology, 23(1), 1–13.
OECD. (2021). Digital Transformation and the Urban Poor: Challenges and Opportunities. OECD Digital Economy Papers.
Patel, U. R; Ghaffarianhoseini, A.h. Ghaffarianhoseini, A; Burgess, A. (2024). Digital Twin Technology for sustainable urban development: A review of its potential impact on SDG 11 in New Zealand, Cities, 155, https://doi.org/10.1016/j.cities.2024.105484.
Rathore, M.M. Paul, A. Hong, W.H. Seo, C. Awan, H. Saeed, S.(2018). Exploiting IoT and big data analytics: Defining smart digital city using real-time urban data. Sustain. Cities Soc. 40, 600–610. https://doi.org/10.1016/j.scs.2017.12.022
Selwyn, N. (2004). Reconsidering political and popular understandings of the digital divide. New Media & Society, 6(3), 341–362. https://doi.org/10.1177/1461444804042519
Sen, A. (1999). Development as Freedom. Oxford University Press.
Seoul Metropolitan Government. (2022). Metaverse Seoul: Creating a City without Boundaries. Retrieved from: https://english.seoul.go.kr/metaverse/
Shahat, E. Hyun, C. T. & Yeom, C. (2021). City digital twin potentials: A review and research agenda. Sustainability, 13(6), 3386. https://doi.org/10.3390/su13063386
Simon, D. (2008). Urban environments: Issues on the peri-urban fringe. Annual Review of Environment and Resources, 33, 167–185. https://doi.org/10.1146/annurev.environ.33.021407.093240
Smart Nation Singapore. (2023). Virtual Singapore: A Dynamic 3D Model of the City. https://www.smartnation.gov.sg/
Srnicek, N. (2017). Platform Capitalism. Polity Press.
UNESCO. (2021). Digital Empowerment of Marginalized Communities. [UNESCO Digital Inclusion Programme]
UN-Habitat. (2015). Informal Settlements and the Millennium Development Goals: Global Report on Human Settlements
Van Dijk, J. (2006). The Network Society: Social Aspects of New Media. Sage.
Ziari, K. & Dorostkar, E. (2025). The role of metaverse in urban planning: A geospatial framework for simulating sustainable and resilient cities. Sustainable Futures, 10, 100859. https://doi.org/10.1016/j.sfrr.2025.100859.
