Preipheral Urban Spaces Development

Preipheral Urban Spaces Development

Factors Influencing the Formation and Reproduction of Poverty Spaces in Urban Peripheral Areas(Case: Sistan and Baluchestan Province)

Document Type : Research extracted From projects

Authors
Hassan Afrakhteh 1
Roshanak Afrakhteh 2
1 Professor, Department of Human Geography, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran
2 Ph.D in LandUse & Spatial planning, Social Insurance Fund for Farmers, Villagers and Nomads, Tehran, Iran.
10.22034/jpusd.2025.548055.1375
Abstract
Introduction
In Iran, the formation of marginalized spaces dates back to the post-1960s period, following the establishment of dependent capitalism and rapid urban population growth on one hand, urban expansion, improved transportation networks, and rising oil revenues fueled urban prosperity. On the other hand, the Land Reform Act and the uneven adoption of agricultural technology intensified rural-urban migration.
From 1981 to 2018, the urbanization rate in Iran rose sharply to 72%, driven by the Iran-Iraq War, neglect of productive economic activities, and unequal resource distribution. Approximately 23% of this urban population settled in marginalized neighborhoods. Since 2018, while the country’s urban population has reached 74%, around 25% of urban residents now live in informal settlements. This trend is attributed to unprecedented inflation in the housing sector. Housing prices, particularly in major cities, have surged by more than 1,500%, displacing populations and accelerating migration toward marginalized urban spaces.
Factors Influencing the Formation of Marginalized Spaces have been analyzed from various perspectives, including:
Political economy views space as a produced phenomenon, whose spatial organization is intrinsically linked to a society's political, economic, and social systems. Therefore, understanding space requires identifying and analyzing social processes.
The Participatory Approach, this approach advocates for bottom-up development, emphasizing the agency of the poor and their inclusion in poverty-alleviation initiatives.
The radical perspective essentially represents a class-conscious version of the participatory approach, foregrounding production relations and ownership of means of production. This framework examines how modes of production interact with social structures and how inequality leads to spatial polarization.
The modified radical approach posits that when the state implements redistributive policies, a portion of surplus production value can be transformed into social value through universal healthcare, education, progressive taxation, comprehensive insurance, and minimum livelihood guarantees. From this perspective, redistributive policies can: Control surplus value maximization; Foster middle-class growth; and prevent social polarization.
Anthropologist Oscar Lewis posits that marginalization constitutes a subculture. This way of life is transmitted intergenerationally among the poor, making escape from it virtually impossible for this group.
According to the first wave geographical approach, rural expulsive forces drive rural populations toward migration to cities. Simultaneously, urban pull forces attract these migrants. However, urban repulsive forces – primarily comprised of high living costs, especially housing expenses – prevent migrant populations from integrating into the urban economy. Consequently, they are forced to seek refuge in lower-class, marginalized neighborhoods.
The pathology approach offers a distinct perspective. It posits that in the process of development and technological advancement, groups unable to adapt become collateral damage – ultimately becoming residents of marginalized neighborhoods.
One prominent term in this discourse is "empowerment," touted as a solution for marginalized spaces. Empowerment denotes self-determination and autonomy for individuals and communities, enabling them to represent their interests responsibly and overcome subordination and deprivation. This approach has become a primary poverty-alleviation strategy in contemporary Iran.
With previous research attributing the formation of poverty spaces from the perspective of first-wave geographical theories to factors such as unemployment, migration, weak urban management, and the culture of poverty, the present study attempts to examine the trends and factors affecting the formation of underdeveloped spaces from a different perspective, by studying the province of Sistan and Baluchestan.
 
Methodology
The epistemology of the research is critical realism. Sistan and Baluchestan province has been selected as the study area of the research. 26 city centers have formed the sample data collection centers for understanding spaces of poverty. Research required data have been collected through documentary and local study. In the first stage, the necessary data have been collected through documented documents. In the second stage, targeted questioning, with 280 people, at three levels: local people, 123 people, former and current government and administrative elites, 95 people, and academic elites, 62 people, was conducted in order to understand the factors affecting the formation and reproduction of shanty towns. A grounded theory approach was used to explain and analyze the collected data.
Results and discussion
Using grounded theory analysis of local research propositions, the factors affecting the formation and reproduction of poverty spaces in urban peripheral areas are:
Governmentality
Governmentality, a concept introduced by the French philosopher Michel Foucault, combines the words “government” and “mentality.” It refers to a variety of techniques through which the state and social institutions manage, control, and direct the behavior of individuals and populations. In this study, these techniques include:
Path Dependency, the primary factor influencing marginalized space formation around provincial cities is path dependency, manifested through four concepts: historical legacy; proximity to Afghanistan and Pakistan; border insecurity, and foreign migrants;
Contextuality, encompasses: Geopolitical space (location and governance structures); Social structures (formal/informal institutions: family, education, religion, economy, politics); Power and inequality (relations of domination, discrimination, justice), which regulate social group interactions and impact livelihoods. This study identifies ten contextual concepts, including:
Distance from Political-Economic Centers; Climate change; Unsustainable Resource Exploitation; Educational Disparities, Ineffective Policy Implementation; Land Rent-Seeking and Corruption; Discriminatory Practices; Inequitable Budget Allocation; Subsistence Production; and Judicial System Deficiencies; and
Contingency, Contingency refers to phenomena whose existence is non-necessary but actualized under specific conditions. Four contingency-related concepts influencing informal settlement formation in the province include:
Public Distrust; Informal Employment; Land Occupation by the Impoverished; and Population Retention.
Institutional Authority Deficits
Marginalized populations lack three sources of institutional authority, operationalized through economic-social isolation and these concepts: Poverty-Unemployment Dominance; Institutional Exclusion; and Skill Deficit.
Support System Absence
Marginalized groups lack three support pillars:  Absence of Family/Community Support; Absence of Civil Society Support; and Lack of Government Support.
 
 
Conclusion
The results showed that the formation and reproduction of poverty spaces in urban peripheral area of Sistan and Baluchestan is related to governmentality, lack of organizational authority, and lack of support resources. This neo-feudal superstructure claims special privileges for itself and does not enter the knowledge economy, as a result, it produced and reproduced shantytowns in urban peripheral areas.
 
Funding
This work is based upon research funded by Iran National Foundation(INSF) under project No. 4036718.
 
Authors’ Contribution
The share and role of the first author, as the corresponding author, and the role of other authors as collaborators.
 
Conflict of Interest
Authors declared no conflict of interest.
 
Acknowledgments
This work is based upon research funded by Iran National Foundation(INSF) under project No. 4036718.
Keywords
Marginal Spaces
Urban Peripheral Area
Governmentality
Knowledge Economy
Sistan and Baluchestan.

Subjects

اطهاری، کمال. ( 1402). برنامه هفتم محصول جولان نئوفئودالیسم رانتی علیه اقتصاد دانش‌بنیان و ضد توسعه است، انصاف نیوز، سوم آبان 1403، https://ensafnews.com/451907
اطهاری، کمال. (1397). سیستم اقتصاد کشور رانتی است، جامعه ایرانی،  18 آبان 1397، https://jamehirani.ir/fa/2018110912374
افراخته، حسن. (1397). اقتصاد روستایی ایران، سمنان، انتشارات حبله­رود.
افراخته، حسن. (1399). جغرافیای روستایی ایران، تهران، انتشارات سمت.
افراخته، حسن؛ حجی­پور، محمد و جوان، فرهاد. (1397). خوانش انتقادی تجربه توانمندسازی روستاییان در شرق ایران، مجموعه مقالات بزرگداشت عباس بخشنده نصرت، از کوچ‌نشینی تا شهرسازی، خانه اندیشمندان علوم انسانی، 69- 100.
امیراحمدیان، بهرام. (1379). درجه توسعه‌یافتگی استان­ها و همسازی ملی در ایران، فصلنامه مطالعات ملی، 1(1)، 99-128.
آئینی، محمد. (1400). ساماندهی سکونتگاه‌های غیررسمی کردستان با رویکردی جدید، معاون وزیر راه و شهرسازی، گفت‌وگوی زنده با سیمای استان کردستان، خبرگزاری مهر.
بنرجی، آبهیجیت؛ دوفلو، استر. (1396). اقتصاد فقیر، بازاندیشی بنیادین در شیوه مبارزه با فقر جهانی، ترجمه جعفر خیرخواهان و مهدی فیضی، تهران، چاپ دوم، انتشارات دنیای اقتصاد.
بنی فاطمه، حسین؛ گلابی، فاطمه؛ شیلدز، راب؛ قریشی، فردین؛ بیانی، فرهاد. ( 1397). مبانی هستی شناختی و معرفت‌شناختی اجتماعی رئالیسم انتقادی با تأکید بر آراء روی بسکار، راهبرد فرهنگ، 11(44)، 29-57.
بهفروز، فاطمه. ( 1378). فلسفه روش‌شناسی تحقیق علمی در جغرافیا، تهران، دانشگاه تهران.
پیران، پرویز. (1369). دیدگاه‌های نظری در جامعه‌شناسی شهر و شهرنشینی مجله اطلاعات سیاسی-اقتصادی، 40: 64-69.
پیران، پرویز. (1370). دیدگاه‌های نظری در جامعه‌شناسی شهر و شهرنشینی، تحولات واحد پول ایران و نرخ برابری،  مجله اطلاعات سیاسی- اقتصادی، 51و52: 75-81.
پیکتی، توماس. (1401). سرمایه در سده بیست و یکم، ترجمه ناصر زرافشان، تهران ، انتشارات آگاه.
جوان، فرهاد. (1400). تبیین نظام توزیع منافع گردشگری در ناحیه روستایی رضوانشهر. روستا و توسعه پایدار فضا، 2(2)، 69-94. doi: 10.22077/vssd.2021.4838.1050
حاجی ملا درویش، نرگس. (1397). مبانی اقتصاد رفتاری، تصمیم‌گیری فردی، تهران، نشر نهادگرا.
حسین زاده دلیر، کریم. (1370). حاشیه‌نشینی در جستجوی معنی و مفهوم، اطلاعات سیاسی- اقتصادی، 45 و 46،: 64-65.
خلعتبری، فیروزه. ( 1396). سیاست فقرزدایی، سخنرانی در کنفرانس ملی نشست فقرزدایی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی، 15 دی، 1396.
دینی ترکمان، علی. ( 1396). رویکردهای مختلف در فقر و نابرابری، سخنرانی در مؤسسه دین و اقتصاد، تهران، چهارم آبان 1396.
رضایی، ناصر. (1401). عوامل حاشیه‌نشینی، گفتگوی معاون توسعه شهری شهرهای جدید وزارت مسکن و شهرسازی با برنامه " گفتگوی اجتماعی".
رضاییان اصفهانی، مژگان. ( 1403). مراسم رونمایی از کتاب "بررسی روابط دولت و مردم ایران در فرایند توسعه"، موسسه مطالعات دین و اقتصاد، 15 آذر 1403.
رئیس دانا، فریبرز. (1381). دموکراسی در برابر بی‌عدالتی، تهران، نشر علم.
زاهد زاهدانی، سید سعید. ( 1369). حاشیه‌نشینی، انتشارات دانشگاه شیراز.
سیاسر، قاسم. (1384). مناسبات سرداران ، علما و تحصیل‌کردگان بلوچ با دولت مدرن، زاهدان، انتشارات تفتان.
شبلینگ، ژاک. ( 1377). جغرافیا چیست؟ ترجمه سیروس سهامی، مشهد، انتشارات محقق.
عجم اوغلو، دارون؛ رابینسون، جیمز. (1395). چرا ملت‌ها شکست می‌خورند، ترجمه محسن میردامادی، محمدحسین نعیمی پور، چاپ دوم، تهران، انتشارات روزنه.
فکوهی، ناصر. ( 1385 ). انسان‌شناسی شهری، تهران، نشر نی.
فوکو، میشل. (۱۹۷۸). امنیت، قلمرو، جمعیت، ترجمه محمدجواد سیدی، تهران، نشر چشمه.
لهسایی زاده، عبدالعلی. ( 1368). نظریات مهاجرت، شیراز، نشر نوید.
لوئیس، اسکار. (1353). فرهنگ فقر، ترجمه سید مهدی ثریا، نامه علوم اجتماعی، 4:125-137.
مالجو، محمد؛ صادقی، فاطمه. ( 1396). حیات تهیدستان ایران در آینه اندیشه اجتماعی، حیات تهیدستان شهری در ایران با سخنرانی فاطمه صادقی و محمد مالجو، موسسه پرسش، شنبه،  15 مهر 1396 14:29.
مالکی، مسعود. (1403). سکونت 41 درصد از مردم سیستان و بلوچستان در مناطق حاشیه‌نشین، یکم آذر1403: isna.ir/xd2thV
محمودمشهدی، احمد. (1391). بنیان‌های نهادی فقر از دیدگاه وبلن، فصلنامه برنامه­ریزی و بودجه، 17(2)، 149-174.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل گزارش:18289، 11/04/1401.: 1-22.
مهدوی، حبیب. (1388). نقش اقتصاد سیاسی در ساختار فضایی تهران و پیرامون، مجله محیط‌شناسی، 35(50)، 1-41.
مؤمنی، فرشاد. (1395). عالی‌نسب، راز مغفول توسعه اقتصادی و تولید ایران، بر ضد اقتصاد ربوی، سایت جماران.( هزینه فرصت مفت خوارگی).
مؤمنی، فرشاد؛ نایب، سعید. (1395). تحولات تکنولوژی و آینده توسعه در ایران، تهران، انتشارات نهادگرا.
نظریان ، اصغر؛ سادین، حسین؛ زال نژاد، کاوه؛ استقامتی، مهناز؛ ولیانی، مهدی. ( 1395). بررسی عوامل اقتصادی، نشینی حاشیه جمعیتی اجتماعی و اسکان غیررسمی مهاجران شهر شهریار در سال، 1388، نشریه تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، 3(3)، 115-135.
نورث، داگلاس سی. (1393). فهم فرآیند تحول اقتصادی، ترجمه میرسعید مهاجرانی، زهرا فرضی زاده، تهران، نشر نهادگرا.
الهیان، زهره. ( 1403). وضعیت حاشیه‌نشینی تهران مورد رسیدگی قرار گیرد، جلسه علنی مجلس،  یکشنبه، ۱۴ آذرماه1403.
Afrakhteh, H. (2006). The problems of regional development and border cities: A case study of Zahedan, Iran. Cities, 23 (6), 423–432. https: //doi.org /10.1016/j. cities. 2006. 08.002
AlSayyad, N. (1993). Squatting and culture: A comparative analysis of informal developments in Latin America and the Middle East. Habitat International, 17 (1), 33–44. https://doi.org/10.1016/0197-3975(93)90073-V
Barnes, T. J. (2001). Retheorizing economic geography: From the quantitative revolution to the "cultural turn". Annals of the Association of American Geographers, 91 (3), 546–565. https://www.jstor.org/stable/3651287
Bathelt, H., & Glückler, J. (2003). Toward a relational economic geography. Journal of Economic Geography, 3 (2), 117–144. https://doi.org/10.1093/jeg/3.2.117
Bathelt, H., & Glückler, J. (2005). Resources in economic geography: From substantive concepts towards a relational perspective. Environment and Planning A: Economy and Space, 37, 1545–1563. https://doi.org/10.1068/a37109
Bathelt, H., & Glückler, J. (2011). The relational economy: Geographies of knowing and learning. Oxford University Press.
Bester, J. F. (1976). The Kurds of Iranian Baluchistan [Doctoral dissertation, McGill University]. ProQuest Dissertations and Theses Global.
Halliday, F. (1979). Iran: Dictatorship and development (2nd ed.). Penguin Books.
North, D. C. (1994). Economic performance through time. The American Economic Review, 84 (3), 359–368.
Taubenböck, H., & Kraff, N. J. (2015). Das globale Gesicht urbaner Armut? Siedlungsstrukturen in slums. In Globale Urbanisierung (pp. 107–119). Springer.
Tonsor, S. J. (2009). Feudalism, revolution and neo-feudalism: A review article. Modern Age, 51 (4), 337–345. https://doi.org/10.5840/modernage20095142
Zeilhofer, P., & Topanotti, V. P. (2008). GIS and ordination techniques for evaluation of environmental impact in informal settlement: A case study from Cuiabá, central Brazil. Applied Geography, 28 (1),‌1–15.  https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2007.07.001
Preipheral Urban Spaces Development
Volume 7, Issue 4 - Serial Number 18
Winter
Autumn 2025
Pages 1-36