نقش ظرفیت نهادی در توسعه پایدار فضاهای شهری و پیراشهری بجنورد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استادیار گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استاد گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 دانشیار گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

در سه دهه اخیر، کاربست ظرفیت نهادی در تحقق توسعه پایدار فضاهای شهری و پیراشهری در رأس برنامه­ریزی­های توسعه­ای کشورهای جهان درآمده، با این­حال در کشورهای کمتر توسعه­یافته­ای همچون ایران این مهم مورد غفلت واقع شده است. این نهادها به عنوان کارگزاران توسعه نقش بی­بدیلی در تحولات فضایی در مقیاس سرزمینی دارند که در این پژوهش شهرستان بجنورد مورد مطالعه قرار گرفته تا ابتدا ظرفیت نهادهای متولی توسعه در آن ارزیابی گردد و سپس میزان اثرگذاری این ظرفیت­ها بر روند و نهادینگی توسعه پایدار منطقه­ای تحلیل گردد. جامعه آماری این پژوهش را کارکنان نهادها تشکیل می­دهد که آگاهی و دانش بیشتری نسبت به ظرفیت نهادهای خود دارند و از میان آنان تعداد 400 نفر به صورت تصادفی مورد گزینش قرار گرفته­اند. نتایج حاصله از طریق پرسشنامه محقق­ساخت و با استفاده از آزمونT-testتک­نمونه­ای مستقل نشان می­دهد که ظرفیت نهادی شهرستان بجنورد در تمامی گویه­ها مجموعاً با میانگین 2.63 در سطح پایینی قرار دارد و هیچ‌کدام از مؤلفه‌ها به حد متوسط 3 دست نیافته­اند. به همین ترتیب، این مؤلفه‌ها نتوانسته­اند اثر مثبتی بر توسعه پایدار شهری-منطقه­ای داشته باشند به‌طوری‌که بیشترین اثرگذاری مربوط به مؤلفه "منابع حیاتی" با امتیاز 2.78 و کمترین اثرگذاری مربوط به مؤلفه "منابع مادی و فیزیکی" با امتیاز 2.36 است. در نهایت پیشنهاداتی همچون بهره­گیری از نیروهای متخصص در حوزه­های مرتبط با دانش آنان و جلوگیری از اتلاف سرمایه­های انسانی در برابر فعالیت­های غیرتخصصی ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات