توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

ارزیابی توسعه میان افزا در اراضی شهری و پیراشهری (مطالعه موردی: شهر رشت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی ، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.
2 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی ، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.
3 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی ، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
چکیده
به دنبال گسترش افقی شهر به سمت پیرامون شهر برخی فضاها در درون شهر رهاشده و از روند توسعه بازمانده‌اند. این فضاها که عنوان سطوح میان افزا خوانده می‌شوند به دلیل استقرارشان در درون شهرها، دارای پتانسیل لازم برای توسعه شهر می‌باشند. ازاین‌رو هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی و ارزیابی توسعه میان افزا در اراضی شهری و پیراشهری رشت می‌باشد. پژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی و ازنظر ماهیت توصیفی-تحلیلی می‌باشد. بنابراین از بین مجموع شاخص‌های مؤثر در توسعه میان افزا  3 شاخص (مصالح بکار رفته، کیفیت ابنیه و پراکنش جمعیتی) که بیشترین تأثیر را در توسعه میان افزا دارند انتخاب گردید. در ادامه فرآیند تجزیه‌وتحلیل به‌منظور اولویت‌بندی مناطق پنج­گانه شهری و پیراشهری رشت بر مبنای مدل کوپراس به لحاظ توسعه میان افزا جهت امتیازدهی اولیه به شاخص‌های موردمطالعه بهره برده شد.  نتایج حاصل از به‌کارگیری مدل کوپراس نشان می‌دهد که منطقه سه با  کسب Nj برابر با 100 درصد به لحاظ شاخص‌های توسعه میان افزا بیشترین پتانسیل و جایگاه نخست را  در بین مناطق پنج­گانه شهر رشت داراست و مناطق 4، 2، 5 و 1 با کسب امتیازات  65/97، 53/91، 99/82 و 53/75 به ترتیب در رتبه‌های دوم تا پنجم قرار گرفتند. با توجه به اینکه منطقه سه شهر رشت جزء مناطق پیراشهری می‌باشد  لذا براساس شاخص‌های موردمطالعه مستعد توسعه میان افزا می‌باشد. اما منطقه یک و پنج شهر رشت به دلیل نوساز و تازه‌ساخت بودن بناها دارای پتانسیل کمتری برای توسعه میان افزا می‌باشند. یافته­های تحقیق نشان می­دهد که با اعمال سیاست توسعه میان­افزای شهری در توسعه آتی شهر رشت، از تخریب اراضی زراعی و باغات پیرامون شهر کاسته خواهد شد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آهار، حسن 1392. تحلیل گسترش افقی شهر با به­کارگیری سیاست­های رشد هوشمند شهری مطالعه موردی: شـهر مراغـه، پایان­نامه کارشناسی ارشد، به رهنمایی سید امیر منصوری، دانشکده معمـاری و شهرسـازی، دانشـگاه آزاد علـوم و تحقیقـات تهران.
اسدی، احمد و  پورمحمدی، محمدرضا 1399. توسعه میان­افزا و تأثیر آن بر مؤلفه‌های مختلف در بافت فرسوده شهر زنجان، جغرافیا و برنامه­ریزی، 72(24)، صص 35-59.
اسمعیل­پور، نجما؛ اسمعیل­پور، فاطمه؛ رسولی، زهرا 1400. ﺑﺮرﺳﯽ آسیب‌های ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﯿﺎن اﻓﺰا در بافت‌های ﻣﯿﺎﻧﯽ ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺑﺎ ﮐﺎرﺑﺴﺖ ﻣﺪل ﻣﻌﺎدﻻت ﺳﺎﺧﺘﺎری (ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻮردی :ﻣﺤﻠﻪ ﮐﻮﭼﻪ ﻣﺸﮑﯽ در ﺷﻬﺮ زﻧﺠﺎن)، فصلنامه برنامه­ریزی توسعه شهری و منطقه­ای، سال چهارم، شماره 11، صص 126-87. 
پریزادی، طاهر؛ میرزاده، حجت؛ اصغری، رویا؛ کریمی، علیرضا 1400.  بررسی الگوی توسعه فیزیکی شهر با رویکرد توسعه میان افزا مطالعه موردی: شهر میاندوآب، پژوهش­های جغرافیای انسانی، 4(54): 1321-1303.
حبیبی، سیدمحسن و مقصودی، ملیحه 1381. مرمت شهری، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
حسینی، سیدعلی؛ ویسی، رضا؛ احمدی، سجاد 1391. تحلیل روند توسعه‌ی فضایی و تعیین جهات بهینه­ی توسعه‌ی شهر رشت با استفاده از سامانه‌ی اطلاعات جغرافیایی، پژوهش­های جغرافیای انسانی، دوره 45، شماره 2، صص104-83.
رفیعیان، مجتبی؛ براتی، ناصر و آرام، مرضیه. 1393. سنجش ظرفیت توسعه فضاهای بدون استفاده در مرکز شهر قزوین با تأکید بر توسعه میان افزا، نامه معماری و شهرسازی، صص 45-61.
زنگنه شهرکی، سعید 1390. تحلیل اثرات اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی گسترش افقی شهر و چگونگی به‌کارگیری سیاست­های رشد هوشمند شهری مطالعه موردی: شهر یزد، رساله دکتری جغرافیا و برنامه­ریزی شـهری بـه راهنمـایی احمـد پوراحمد، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
زیاری، کرامت اله؛ قدیری، محمود و دستا، فرزانه. 1393. سنجش و ارزیابی الگوی گسترش فیزیکی شهر یزد، پژوهش­های جغرافیای انسانی، دوره 46، شماره 2، صص 272-252.
صارمی، حمیدرضا 1392. بررسی توسعه از درون شهر بروجرد، فصلنامه مدیریت شهری، دوره 11، شماره 32، صص 310-299.
فکری، فاطمه 1394. بررسی الگوی رشد کالبدی فضایی شهرهای کوچک با استفاده از مدل کمی هلدرن، مطالعه موردی شهر نمین، کنگره بین­المللی مهندسی عمران، معماری و توسعه شهری، دانشگاه بهشتی، 2016.
فرشچین، امیررضا؛ شریفیان، احسان؛ رفیعیان مجتبی و رمضانی، راضیه 1396. تبیین نظری مبانی توسعه میان افزا و رویکردهای رویه­ای آن، جغرافیا و آمایش شهری – منطقه­ای، شماره 23، صص 182-165.
قادریان، مسعود 1396. چهارچوب توسعه میان افزا در بافت­های تاریخی، بررسی موردی: دستور کـار طراحـی سـایت ایلچی­خان در بافت تاریخی یزد، نامه معماری و شهرسازی، دوره 5، شماره 19،صص 112-93.
علی­اکبری، اسماعیل 1396. عرصه­های درون­افزای شهری و کارآمدی سیاست رشد درون­افزای کلانشهر تهران، پژوهش­های جغرافیایی برنامه­ریزی شهری، دوره 5، شماره 2، صص223-244.
محمدی، محمود؛ مالکی­پور، احسان و صاحبقرانی، علیرضا 1392. مدل‌سازی گسترش شهر در اراضی پیرامونی با استفاده از سلول­های خودکار و فرایند تحلیل سلسله مراتبی مطالعه موردی: منطقه 7 اصفهان، مطالعات و پزوهش­های شهری و منطقه ای، دوره 5، شماره 18، صص 192- 175.
محمودزاده، حسن؛  معصومی، عذرا؛  هریسچیان، مهدی  1398. سنجش ظرفیت‌های توسعه میان افزا با استفاده از تحلیل چند متغیره فازی (مطالعه موردی: شهر ارومیه)، فصلنامه علمی پژوهش و برنامه­ریزی شهری، 41(11): شماره، صص 1-22
مرکز آمار ایران 1395. آمارنامه‌های استان اردبیل گیلان، سال­های 1335- 1395، سازمان برنامه و بودجه استان گیلان، رشت.
Adams, D. and C. Watkin. 2008. Greenfields, brownfields and housing development. John Wiley & Sons
Ahadnejad Roshti, M.  Ahmadi, L.  Shami, A. and  T. Heydari. 2013. A STUDY ON THE PROCESS OF BROWNFILD REDEVELOPMENT WITH AN EMPHASIS ON THE CHANGE IN DENSITY AND LAND USES CASE STUDY: THE OLD TEXTURE’S NORTH OF ZANJAN. Geographical Planning of Space Quarterly Journal, 3(8), pp:  99-119.
Ahvenniemi, H. Pennanen, K. Knuuti, A. Arvola, A. and K. Viitanen. 2018.  Impact of infill development on prices of existing apartments in Finnish urban neighbourhoods. International Journal of Strategic Property Management, 22(3), pp: 157-167.
Azimi, N. 2002. Economic and Social Developments History in Gilan, Gilkan Publication, Rasht City. (in Persian)
Caves, R. W. 2004. Encyclopedia of the City. Routledge.
Chandra Das. M, Sarkar.B & Ray.S. 2012. A framework to measure relative performance of Indian technical institutions using integrated fuzzy AHP and  COPRAS methodology, Socio- Economic Planning Sciences 46-230-241.
Dadashpour, H. Tagvaie, A. A. and N. Gane. 2014. INVESTIGATION OF INFILL DEVELOPMENT CAPACITY IN URBAN ENDOWMENTS SPACES CASE STUDY: AREA3, DISTRICT2, YAZD CITY. Journal of Islamic Iranian Urban Studies, 15, pp: 63-78.
EPA, United States Environmental Protection Agency. 2004. Making way for urban infill and brown field Redevelopment, New Jersey, John Wiley & Sons.
Farris’s, J. T. 2001. THE BARRIERS TO USING URBAN IMFILL DEVELOPMENT TO ACHIEVE SMART GROWTH. Journal of  Housing Policy Debate, 12(1), pp:1-30.
Gasemi Shaktei, S. and G. Haghighat Naieni. 2013. Provide a General Framework for Infill Development, Architecture Culture and Management, Tehran University of Art, Tehran, Iran.
Khalili, A. 2016. Optimal Model Presentation for Urban Smart Growth with Emphasis on Infill Development (Case Study: Urmia City), Master Thesis, Supervisor: Asghar Abedini, Urbanize Group, Faculty of Architecture, Urbanize and Art, University of Urmia.
Maghsoodi ,A. Abouhamzeh,G. Khalilzadeh, M. Zavadskas, E . 2018. Ranking and selecting the best performance appraisal method using the Multimoora approach integrated Shannon’s entropy.Frontiers of Business Research in China. (12)1. pp 2-21.
Talen, E. 2013. Charter of the new urbanism. McGraw-Hill Prof Med/Tech.