خزش شهر مراغه و تغییرات کاربری اراضی پیراشهر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز ایران

چکیده

توسعه شهرها از پدیده‌های مهم اقتصادی و اجتماعی است که تأثیرات زیادی بر عملکردهای سامانه­های اکولوژیکی به‌جا می‌گذارد. امروزهرشد سریع شهرهاوتسلطبیشتربرمحیطزیست،سببشدهتاتغییراتمحیطیسریعتروگستردهترازقبلبهوقوعبپیوندد. از این ‌رو بررسی و تحلیل الگوی توسعه شهرها با استفاده از فنون سنجش‌ازدور و متریک­های سیمای سرزمین نقش مهمی در مدیریت و برنامه‌ریزی شهرها و کاهش تخریب محیط‌زیست دارند. پژوهش حاضر نیز در این راستا به بررسی الگوهای رشد و توسعه شهر مراغه و اراضی پیرامونی آن پرداخته است تا راهکارهای اصلاحی برای بهبود فرآیندهای اکولوژیکی آن ارائه دهد. در همین زمینه، در ابتدا نقشه­های کاربری اراضی برای سال­های 1986، 1996، 2006، 2016 بااستفادهازتصاویرماهواره­ای لندستتهیهودرادامهبهمنظورتحلیلتغییرات کاربری اراضی از نرم افزارENVI 5.3 و Arc Map و برای تحلیل متریک­هایسیمایسرزمین از نرم­افزار FRAGSTATSو برای تعیین پراکندگیشهری از روش هلدرن استفاده شده است. نتایجحاصلازمدلهلدرن بیانگر این است کهدر فاصلهسال­های1986تا 2016 فقط 34 درصد از رشد شهر مراغه ناشی از افزایش رشد جمعیت بوده و 66 درصد مربوط به عوامل رشد فیزیکی و خزش شهری بودهاست. در این راستا، روند تغییرات متریک‌هانیز دردوره­هایزمانی مختلف دلالت بر تضعیف یکپارچگی در کاربری­ها،کاهش رشد درونی و افزایش خزش شهر مراغه بوده است؛ بنابراین نتایج تحقیق نشانگر انست کهالگویرشدشهرمراغه در دهه های اخیر از الگوی رشدی پراکنده و افقی ناموزونبا تخریب زمین‌های باغی و حاصلخیز کشاورزیو جایگزینشدن آن‌هابابافتمحله­های پراکندهو نامنسجمشهری و روستایی تبعیت نموده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات