توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

تحلیل و ارزیابی میزان زیست‎پذیری سکونتگاه‌های روستایی نواحی پیراشهری (مطالعه موردی: کلانشهراصفهان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
پژوهشگر پسا دکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
چکیده
کیفیت زندگی مطلوب در نواحی روستایی یکی از اهداف برنامه­ریزان روستایی می­باشد،  چراکه می­تواند راهگشای معضلات لاینحل روستایی ازجمله فقر، اشتغال و مهاجرت­های گسترده باشد. تحقیق حاضر باهدف شناسایی مهم‌ترین اولویت­های زیست­پذیری از دیدگاه ساکنان، ارزیابی سطح زیست‌پذیری در سکونتگاه‌های روستایی را مورد ارزیابی قرار می­دهد. در این راستای نیز، در پژوهش کاربردی حاضر که با روشی توصیفی– تحلیلی انجام‌گرفته است، وضعیت زیست‎پذیری محیط­های  8 روستای پیرامون کلانشهر اصفهان با جمع­آوری داده­ها موردسنجش قرار گرفت. با توجه به تعداد خانوارهای کل در جامعه نمونه  (5940 خانوار=N) و با خطای 05/0 درصد  در فرمول کوکران، حجم نمونه‌ برابر 360 خانوار محاسبه که با روش تصادفی سیستماتیک از جامعه روستایی انتخاب شدند و سپس تجزیه‌وتحلیل آن‌ها با آزمون­های استنباطی(خی­دو، تی­تک­نمونه­ای، تحلیل مسیر، رتبه­ای فریدمن) انجام گرفت.  نتایج به‌دست‌آمده نشان دادند که با توجه به میانگین به‌دست‌آمده برابر 96/2 می­توان عنوان کرد که وضعیت زیست‎پذیری در سطح رضایت‎بخشی نمی­باشد. در این میان، میانگین سطح زیست‎پذیری روستاهای موردمطالعه در بعد اقتصادی با میانگین 77/2، بعد اجتماعی با میانگین 93/2، محیطی 15/3 و کالبدی با میانگین برابر  02/3 محاسبه گردید. با توجه به اینکه بعد اقتصادی دارای کمترین میزان می­باشد، به‌صورت مستقیم، بیشترین تأثیر را در رقم خوردن این وضعیت نامطلوب داشته­است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


افراخته، حسن. جلالیان، حمید. انوری، آرزو و منوچهری، ایوب. ۱۳۹۵.تحلیل نقش سرمایه اجتماعی در زیستپذیری روستاهای ادغام‌شده در شهر میاندوآب، فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی. شماره۴. صص 441-415.
ایراندوست، کیومرث. عیسی لو، اصغر و شاهمرادی، بهزاد. 1394. شاخص­های زیستپذیری در محیط­های شهری(مطالعه موردی: بخش مرکزی شهر قم). فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری. شماره 13. صص:118-101.
بندرآباد، علیرضا و احمدی‌نژاد، فرشته. 1392. ارزیابی شاخص­های کیفیت زندگی با تأکید بر اصول شهر زیست پذیر در منطقه 22 تهران. مجله پژوهش و برنامه­ریزی شهری. شماره16. ص55-74.
ثاقبی، محمد، مافی، عزت‌الله و وطن‌پرست، محمد. 1401. ارزیابی و سنجش قابلیت زیست شهری و عوامل مؤثر بر آن (مطالعه موردی شهر بجنورد). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی.  شماره 22. صص 335-350
جمعه­پور، محمود و تهرانی، شیرزاد. 1392. تبیین میزان زیستپذیری و کیفیت زندگی در روستاهای پیرامون شهری(مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان شهریار). فصلنامه برنامه­ریزی کالبدی – فضایی، شماره سوم، صص 71-50.
حکیم دوست، سیدیاسر. رستمی، شاه بختی. مرادی، محمود و نظری، عبدالحمید. 1395. تحلیل فضایی پهنههای خطرپذیر زیستی و فعالیتی سکونتگاه­های روستایی مناطق مرزی مطالعه موردی: سکونتگاه­های روستایی شهرستان هیرمند. فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی. شماره99، صص 92-71.
خراسانی، محمدامین و رضوانی، محمدرضا. ۱۳۹۲. شناخت و تحلیل تفاوت زیستپذیری روستاهای پیرامون شهری در شهرستان ورامین. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی. شماره ۲. ص۵۵-۷۴
رشیدی حصاری، اصغر. موحد، علی. تولایی، سیمین و موسوی، میر نجف. ۱۳۹۳. تحلیل فضایی منطقه کلان‌شهری تبریز با رویکرد زیست­پذیری. فصلنامه علمی پژوهشی فضای جغرافیایی. شماره ۵۴، صص ۱۵۵-۱۷۶.
ساسان پور، فرزانه. تولایی، سیمین و جعفری اسدآبادی، حمزه. ۱۳۹۳. سنجش و ارزیابی زیستپذیری شهری در مناطق ۲۲ گانه کلان‌شهر تهران، فصلنامه برنامه­ریزی منطقه­ای. شماره۱۸. صص ۲۷_۴۲
شماعی، علی و بیگدلی، لیلا. ۱۳۹۵. ابعاد زیستپذیری در منطقه ۱۷ تهران، فصلنامه جغرافیا(فصلنامه علمی- پژوهشی و بین‎المللی انجمن جغرافیای ایران). شماره۵۰. صص192-171
صادقلو، طاهره و سجاسی قیداری، حمدالله. 1393. بررسی رابطه زیستپذیری سکونتگاه­های روستایی بر تابآوری روستاییان در برابر مخاطرات طبیعی نواحی روستایی دهستان مراوه‌تپه و پالیزان. دو فصلنامه علمی و پژوهشی مدیریت بحران، شماره 6. صص44-37.
منوچهری، سوران و طیب نیا، هادی. 1394. تحلیلی بر پایداری نواحی روستایی در برابر بحران‏های طبیعی و انسانی(مطالعه موردی: بخش خاوومیرآباد مریوان). فصلنامه مخاطرات محیطی. شماره 16. صص:37-21.
Abdulaziz, N. 2007."Linking urban form To a liveable city", Malaysian Journal of Environmental Management, 8 (2007): 101-117.
Blassingame, L. 1998.Sustainable Cities: Oxymoron, Utopia, or Inevitability? The SocialScience Journal, 35 (1): 1-13.
Cedar Hill Municipality. 2008.City of Cedar Hill comprehensive Plan 2008, chapter 5: Livability, pp 5-1 to 5-20.
Fouracre, P. 2001.Transport and sustainable rural livelihoods. Retrieved 2014, June. 19, from http://www.transport-links.org/transport_links/rtkb/rtkb.htm
Ghasemi, K., Hamzenejad, M. and Meshkini, A. 2018. The spatial analysis of the livability of 22 districts of Tehran Metropolis using multi -criteria decision making approaches. Sustainable cities and society. Vol. 38, pp. 382 - 404.
Gough, Meghan. 2015. Reconciling Livability and Sustainability:Conceptual and Practical Implications for Planning, Journal of Planning Education and Research,Vol.35(2),pp145-160
Hankins, K. B. 2009. "The disappearance of the state from Livable" Urban Spaces, Antipode, 41 (5): 845–866.
Iyanda, S.A., Ismail, O., Fabunmi, F.O. 2018. Evaluating Neighborhoods Livability in Nigeria: A Structural Equation Modelling (SEM) Approach. International Journal of Built Environment and Sustainability, Vol 5‚ No 1, pp. 47 - 55.
LAN, F., Gong, X., Da, H., & Wen, H. 2020. How do population inflow and social infrastructure affect urban vitality? Evidence from 35 large -and medium -sized cities in China. Cities, 100, 102454.
Landry, C. 2004.Urban Vitality: A New source of Urban Competitiveness, prince claus fund journal, ARCHIS issue Urban Vitality / Urban Heroes.
Norris, Tyler and Mary Pittman. 2000. The health community’s movement and the coalition for healthier cities and communities. Public Health Reports115: 118-124.
Ottawa county planning commission. 2004. Ottawa county urban smart growth, planning and grants department.
Song, Y,. 2011. A livable city study in china: using structural Equation models, ph.D, thesis submitted in statistics, department of statistics Uppsala university.
Stein, E. K. 2002. Community and quality of Life, National Academy Press ,Washington, D.C.
Timmer, V., Nola, K. S. 2005. “The World urban forum 2006 Vancouver working group discussion Paper”, International Centre for Sustainable Cities, Washington.
Rivza, B. and Kruzmetra, M. 2017. Through economic growth to the viability of rural space. Entrepreneurship and sustainability issues, 5(2), pp. 283 - 296.
Usad. 2011. Supporting Sustainable Rural Communities Partnership for Sustainable Communities, In collaboration with the U.S. Department of Agriculture.