1
گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2
استادیار گروه جغرافیا،وعضو هئیت علمی دانشگاه پیام نور
3
دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/jpusd.2025.531032.1348
چکیده
تغییرات کاربری زمین و پوشش گیاهی یکی از مهمترین موضوعات در مطالعات محیط زیستی و توسعه پایدار است که نقش بسزایی در مدیریت منابع طبیعی و برنامهریزی فضایی ایفا میکند. این پژوهش با هدف تحلیل روند تغییرات پوشش زمین و کاربری اراضی در منطقه مورد مطالعه طی بازهی زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۰، به بررسی اثرات عوامل انسانی و طبیعی بر تحولات فضایی اکوسیستمهای محلی پرداخته است. نتایج حاصل از تحلیل دادههای سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) نشان داد که منطقه مورد نظر طی دو دههی گذشته دستخوش تغییرات شدید و ناپایداری در کاربری اراضی بوده است. در این میان، روند کاهشی چشمگیری در اراضی دارای پوشش طبیعی مانند بوته زارها، مراتع و باغات مشاهده شد، درحالیکه اراضی کشاورزی دیم، علفزارها و نواحی بایر با نوسانات قابلتوجهی همراه بودهاند. بیشترین تغییرات خالص منفی مربوط به باغات و درخت زارها و بیشترین تغییر خالص مثبت مربوط به بوته زارها بوده است، که خود نشاندهنده تخریب ساختاری و ناپایداری سیستمهای بهرهبرداری در منطقه میباشد. همچنین تبدیل پیاپی اراضی میان کاربریهای مختلف، از جمله تبدیل بوته زارها به دیم، دیم به علفزار و سپس به بایر، نشانهی فقدان برنامهریزی پایدار و ضعف در سیاستهای حفاظتی است. نقش عوامل انسانی از جمله توسعه راهها، گسترش سکونتگاههای پراکنده و بهرهبرداری بیرویه از منابع، در این تغییرات بسیار پررنگ بوده است. در مجموع، یافتههای تحقیق بر لزوم بازنگری در سیاستهای کاربری زمین، اعمال اقدامات مدیریتی مؤثر و تدوین الگوهای توسعه پایدار برای حفظ منابع طبیعی تأکید دارد.
حیدری,محمدتقی , علی شایی,عظیم و حقی,یعقوب . (1404). آذرخش برنامه ریزی از رعد باغ شهرها تا برق آن در کولاژاسیون اراضی کشاورزی پیرا شهر زنجان. (e228868). توسعه فضاهای پیراشهری, (), e228868 doi: 10.22034/jpusd.2025.531032.1348
MLA
حیدری,محمدتقی , , علی شایی,عظیم , و حقی,یعقوب . "آذرخش برنامه ریزی از رعد باغ شهرها تا برق آن در کولاژاسیون اراضی کشاورزی پیرا شهر زنجان" .e228868 , توسعه فضاهای پیراشهری, , , 1404, e228868. doi: 10.22034/jpusd.2025.531032.1348
HARVARD
حیدری محمدتقی, علی شایی عظیم, حقی یعقوب. (1404). 'آذرخش برنامه ریزی از رعد باغ شهرها تا برق آن در کولاژاسیون اراضی کشاورزی پیرا شهر زنجان', توسعه فضاهای پیراشهری, (), e228868. doi: 10.22034/jpusd.2025.531032.1348
CHICAGO
محمدتقی حیدری, عظیم علی شایی و یعقوب حقی, "آذرخش برنامه ریزی از رعد باغ شهرها تا برق آن در کولاژاسیون اراضی کشاورزی پیرا شهر زنجان," توسعه فضاهای پیراشهری, (1404): e228868, doi: 10.22034/jpusd.2025.531032.1348
VANCOUVER
حیدری محمدتقی, علی شایی عظیم, حقی یعقوب. آذرخش برنامه ریزی از رعد باغ شهرها تا برق آن در کولاژاسیون اراضی کشاورزی پیرا شهر زنجان. توسعه فضاهای پیراشهری, 1404; (): e228868. doi: 10.22034/jpusd.2025.531032.1348