توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

سنجش وضعیت تحقق‌پذیری روستاهای خلاق در فضاهای پیراشهری (مطالعه موردی: دهستان بلسبنه شهرستان رشت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
3 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
چکیده
نواحی روستایی بهترین مکان برای بروز خلاقیت هستند زیرابه بازدیدکنندگان این امکان را می‌دهند تا با فرآیندها و محصولاتی که در جای دیگر قابل‌دسترس نیستند ارتباط برقرار کنند. رهیافت روستای خلاق در فضاهای پیراشهری با بهره‌گیری از استعدادها، منابع طبیعی، سبک زندگی و پرورش خلاقیت در جامعه میزبان زمینه بازآفرینی سکونتگاه‌های روستایی را فراهم می‌نماید. هدف پژوهش بررسی وضعیت تحقق‌پذیری روستاهای خلاق در دهستان بلسبنه است. گردآوری اطلاعات براساس مطالعات اسنادی و میدانی است. روش پژوهش حاضر، توصیفی- تحلیلی و از منظر هدف کاربردی است. جامعه آماری این تحقیق، خانوارهای روستایی دهستان بلسبنه شهرستان رشت است. حجم نمونه با توجه به روش کوکران تعداد384 خانوار به دست آمد. روایی پرسشنامه با نظرات اساتید بررسی شد و پایایی آن با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ 839/0 به دست آمد یافته‌ها نشان داد که از میان شاخص‌های روستای خلاق، بالاترین میانگین مربوط به شاخص انعطاف‌پذیری با مقدار (41/3) و پایین‌ترین میانگین مربوط به شاخص ترویج و آموزش با میانگین (41/2) است. با توجه به نتایج آزمون دوجمله‌ای نیز شاخص انعطاف‌پذیری با مقدار (73/0) از وضعیت مطلوبی برخوردار است. بنابراین از بین شاخص‌های شش­گانه روستای خلاق شاخص انعطاف‌پذیری بیشترین تأثیر را بر خلاقیت روستایی و شاخص ترویج و آموزش کمترین تأثیر را بر خلاقیت روستایی در محدوده موردمطالعه داشته است. نتایج نشان داد بیشتر مردم روستا با پذیرش نوآوری و شرایط جدید سازگاری دارند و مدیران محلی نیز می‌بایست شرایط لازم را برای آموزش افراد در زمینه­های کارآفرینی و فعالیت‌های خلاق و نوآور فراهم نمایند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ابریشمی، حمید. بیدرام، رسول. ماجد، وحید. بخشایش، الهام. 1398. امکان‌سنجی توسعه پایدار روستایی از طریق توسعه صنایع خلاق( نمونه موردی صنایع‌دستی روستاهای منتخب استان اصفهان). نشریه روستا و توسعه. شماره22. 69-51. doi: 10.30490/rvt.2020.289507.1069
ایزدی، علی. طیب نیا، سیدهادی. 1402. تحلیل نقش مدیریت مبتنی بر حکمروایی خوب روستایی در شکل‌گیری روستاهای خلاق (موردمطالعه: شهرستان رشتخوار).فصلنامه پژوهش‌های روستایی. 14شماره 4. 655-634. doi: 10.22059/jrur.2023.361427.1853
ایزدی، علی. طیب نیا، سیدهادی. کریم زاده، حسین. عینالی، جمشید. 1402. بررسی آثار و پیامدهای سکونتگاه‌های خلاق در توسعه مناطق روستایی (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان رشتخوار). فصلنامه روستا و توسعه پایدار فضا. شماره 16. 112-90. doi: 10.22077/vssd.2023.6177.1175
ایمانی، بهرام. رشید، حجت‌الله. ابراهیمیان، مهرداد.1401. ارزیابی و سنجش میزان تحقق‌پذیری روستای خلاق در بخش مرکزی شهرستان اردبیل. جغرافیا و روابط انسانی. شماره 3. 388-373.  doi: 10.22034/gahr.2022.336735.1693
پژوهان، ایوب. بهور، شهین. ملکی، حجت‌الله.1402. ارائه الگوی پارادایمی توسعه گردشگری خلاق روستایی (موردمطالعه: روستاهای هدف گردشگری استان کرمانشاه). فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری.شماره 64. 259-217. doi: 10.22054/tms.2023.76759.2892
جهانتیغ، حسنعلی. عنابستانی، علی­اکبر. میرلطفی، محمودرضا. خوارزمی، امیدعلی. 1400. تحلیل اثرگذاری شاخص‌های روستای خلاق بر پایداری سکونتگاه‌های روستایی (مورد شناسی: منطقه سیستان). فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری – منطقه­ای.شماره 38. 122-91.10.22111/gaij.2021.6110 doi:
جهانتیغ، حسنعلی. 1399. آینده‌نگری اثرگذاری شاخص‌های روستای خلاق بر پایداری سکونتگاه‌های روستایی (مطالعه موردی: منطقه سیستان). رساله دکتری دانشگاه فردوسی مشهد.
جهانتیغ، حسنعلی.عنابستانی، علی‌اکبر. میرلطفی، محمود رضا و خوارزمی، امیدعلی. 1399. تحلیل پیشران‌های کلیدی اثرگذاری شاخص‌های روستای خلاق بر پایداری سکونتگاه‌های روستایی با رهیافت آینده‌پژوهی (مطالعه موردی: منطقه سیستان).شماره 3. 345-323 . doi: 10.22048/rdsj.2021.257221.1885
حاجی صادقی، مهشاد. 1400. طراحی مجموعه گردشگری در روستای قوزلو با رویکرد روستای خلاق. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه هنر اسلامی تبریز.
حبیبی کلیبر، رامین. فرید، ابوالفضل.  بابایی، داوود. (1395). نقش میانجی اهداف پیشرفت در رابطه بین سیستم‌های بازداری /فعال ساز رفتاری با تفکر خلاق. دوفصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری. شماره 7. 56-43. sid. https://sid.ir/paper/255107/fa
حجاریان، احمد. 1400. ارزیابی الگوی علی مؤلفه‌های مؤثر بر روستای خلاق. توسعه محلی (روستائی-شهری). شماره 1. 196-173. 10.22059/jrd.2021.323853.668651 doi:
حجاریان، احمد. (1402). تحلیل اثرگذاری فناوری اطلاعاتی-ارتباطی بر گردشگری خلاق ( موردمطالعه: مناطق روستایی استان اصفهان). توسعه پایدار محیط جغرافیایی.شماره 5 . 37-20. doi: 10.48308/sdge.2023.228128.1062
حجاریان، احمد. (1403). تحلیل اثرگذاری عدالت توزیعی و عدالت رویه‌ای بر پلتفرم‌های شکل‌گیری روستای خلاق. جغرافیا و برنامه‌ریزی. شماره 28 . 307-283. doi: 10.22034/gp.2023.54632.3074
خزایی پول، مرتضی، فراهانی، بنفشه ،ایزدی نیا، معصومه. 1402. ارزیابی اثرات گردشگری خلاق بر جذب گردشگر و توسعه اقتصادی مناطق روستایی (مطالعه موردی: روستای پیوه ژن بخش احمدآباد شهرستان مشهد). فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی .شماره 1.  114-95. dor : 20.1001.1.23222131.1402.12.43.6.4
راست‌قلم، مهدی. صیدایی، سید اسکندر. نوری، سید هدایت الله. 1395. تعیین پیشران‌های کلیدی رهیافت روستای خلاق با استفاده از نرم‌افزار میک مک. فصلنامه پژوهش‌های روستایی.شماره 2. 329-319. 20.1001.1.20087373.1395.7.2.4.7 dor:
عنابستانی، علی­اکبر. جوانشیری، مهدی . 1402. تحلیل اثرگذاری فناوری دیجیتالی بر زیرساخت‌های شکل‌گیری روستای خلّاق در سکونتگاه‌های پیراشهری (مورد: کلانشهرمشهد(. فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی. شماره 2. 164-137. doi :10.22048/rdsj.2022.338764.2013
قاسملو، حسن. 1396. نقش گردشگری در توسعه پایدار روستایی با رویکرد گردشگری خلاق(مطالعه موردی: روستاهای تاریخی- فرهنگی شمال غرب کشور). پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه زنجان.
کلامی، مریم و حسینی، سیدشهرام. 1396. روستای خلاق، رویکردی نو در استفاده از قابلیت‌ها و ظرفیت‌های موجود روستا جهت احیای آن (نمونه موردی روستای خویین). اولین همایش ملی اندیشه‌ها و فناوری‌های نوین در علوم جغرافیایی. دانشگاه زنجان.
هاشمی امین، سمیرا. 1401. الگوسازی توسعه گردشگری خلاق در مناطق روستایی و عشایری مطالعه موردی: منطقه ارسباران. رساله دکتری دانشگاه تبریز .
یاسوری، مجید و سجودی، مریم 1395. کارآفرینی روستایی؛ راهی برای تحقق روستای خلاق،اولین همایش ملی اندیشه‌ها و فناوری‌های نوین در علوم جغرافیایی. دانشگاه زنجان.
Ari, A. R., Fatmawati, F., & Raharti, R. 2022. Micro, Small and Medium Enterprise Development Strategy (Msme) Based on Creative Economy in Panggungharjo Village, Yogyakarta. Prosiding Fakultas Ekonomi Dan Bisnis Universitas Dharmawangsa. Vol.1.No.1.pp.38-45. https://proceeding.dharmawangsa.ac.id/index.php/PFEB/article/view/35
Ardhala, A. D., Santoso, E. B., & Sulistyarso, H. 2016. Influence factors on the development of creative industry as tourism destination (Case Study: Footwear Village in Mojokerto City). Procedia-Social and Behavioral Sciences.No. 227.pp.671-679.https://doi.org/ 10.1016/j.sbspro.2016.06.131
Almeida, M., Loupa-Ramos, I., Menezes, H., Carvalho-Ribeiro, S., Guiomar, N., & Pinto-Correia, T. 2016. Urban population looking for rural landscapes: Different appreciation patterns identified in Southern Europe. Land Use Policy. No. 53.pp. 44-55.https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2015.09.025
Balfour, B., Fortunato, M. W., & Alter, T. R. 2018. The creative fire: An interactional framework for rural arts-based development. Journal of Rural Studies.No. 63.pp. 229-239.https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2016.11.002
Chi, J. 2020. The impact of third-country exchange rate risk on international air travel flows: The case of Korean outbound tourism demand. Transport Policy.No 89.pp. 66-78.https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2020.01.012
Dani A.A., Santoso,E,B., Sulistyarso,H. 2016. Influence factors on the development of creative industry as tourism destination (case study:footwear village in mojokerto city), social and behavioral sciencesno. no. 227.pp.671-679. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2016.06.131
Donald, B., Beyea, J., & Christmas, C. 2008. Growing the creative-rural economy in Prince Edward County: Strategies for innovative, creative and sustainable development. Department of Geography. Queen's University, Kingston, Ontario.
Du, Z. (2025). The Resonances of Innovation: Orchestrating a Guqin Course with the Systems Model of Creativity and a Creativity Educational Model Development. Thinking Skills and Creativity, 101912.Vol.58.pp.1-21. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2025.101912
Dzialek, Jaroslaw. 2014. Is KARAKOW Attractive to Young Members of the Creative Class? Urban Policy Implications. The idea of creative city/The urban policy debate, Cracow. pp. 69-82.
Feihan, S. 2020. A sustainable development model of cultural and creative village: China’s practice and path. Московский экономический журнал.No.9.pp. 339-346.https://doi.org/ 10.24411/2413-046Х-2020-10617
Horiuchi,S. 2017. Entrepreneurs networks at rural market: developing a creative village in the yamagata prefecture,japan. Econimics and Sociology. Vol.10.No.3.pp. 251-265.https://doi.org/10.14254/2071-789x.2017/10-8/3
Islah, K., Susetyo, I. B., & Santiko, A. (2021). Creative Village Planning in An Effort to Support the Realization of Creative City. Ilomata International Journal of Social Science. Vol.2.No.4.pp.  267-274.‏ https://doi.org/10.52728/ijss.v2i4.375
Jahantigh, H. A., 2019. Foresight of the impact of creative village indicators on the sustainability of rural settlements (case study: Sistan region), PhD thesis, Ferdowsi University of Mashhad.
Jahantigh,H.A., Anabestani,A., Mirlotfi,M., And Kharazmi,O.A.2021. Analysis of Affecting key Drivers of creative village Indicators on the Sustainability of Rural Settlements with a Future study Approach (Case Study: Sistan Region). Vol.7.N.27.pp.323-345.https://doi.org/10.22048/rdsj.2021.257221.1885
Kamarudin, K. H., Untari, R., & Rashid, M. F. 2020. Sustaining rural livelihood through entrepreneurship and creative village development: Malaysia and Indonesia experience. Scientific Papers: Management, Economic Engineering in Agriculture & Rural Development.no. 20.pp. 303-309.
https://www.academia.edu/37023043/Development_of_Creative_Village_and_Rural_Entrepreneurship_in_Malaysia_and_Indonesia._9th_International_Conference_Rural_Research_and_Planning_Group_5-7_July_Bali_Indonesia
Lu, Y., & Qian, J. 2023. Rural creativity for community revitalization in Bishan Village, China: The nexus of creative practices, cultural revival, and social resilience. Journal of Rural Studies.no.97.pp. 255-268. https:// doi.org/ 10.10.16 /j.jrurstud.2022.12.17.
Mitchell, C. J., & De Waal, S. B. 2009. Revisiting the model of creative destruction: St. Jacobs, Ontario, a decade later. Journal of rural studies.Vol.25.No.1.pp.  156-167.https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2008.09.003
Rigi Motlagh, M., Miri, G., & Hafez Rezazadeh, M. 2024. Investigating the impact of creativity indicators on the sustainable development of rural areas around cities (Case study: Zahedan in Southeast Iran). journal of sustainable rural development.Vol.8.No.1.pp. 53-64.‏https://doi.org/10.22034/jsrd.2024.429065.1173
Remoaldo, P., Serra, J., Marujo, N., Alves, J., Gonçalves, A., Cabeça, S., & Duxbury, N. 2020. Profiling the participants in creative tourism activities: Case studies from small and medium sized cities and rural areas from Continental Portugal. Tourism Management Perspectives.Vol. 36, 100746. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2020.100746
Sun, L., Yuan, Y., Yao, Y., Li, Y., Zhang, H., Xie, X., ... & Stillwell, D. (2025). Large Language Models show both individual and collective creativity comparable to humans. Thinking Skills and Creativity, 101870.Vol.57. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2025.101870
Sung, T. K. 2015. The creative economy in global competition. Technological Forecasting and Social Change. Vol. 96.pp. 89-91. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2015.04.003
Wahono, Ismsiyah, N., Zulkarnian, Sri Wahyuni, M, Ishagh. 2020. Development of innovative and creative villages as Educational villages, Advances in social science, Education and Humanities research. Vol. 501.pp.413-417. https://doi.org 10.2991/assehr.k.201204.080