رشد سریع شهرنشینی در ایران و جهان باعث گسترش حاشیه‌نشینی شده است، جایی که ساکنان آن از امکانات اولیه مانند شغل، مسکن و بهداشت محروم هستند. این پدیده چالش‌های اجتماعی و اقتصادی ایجاد می‌کند و نیازمند برنامه‌ریزی دقیق برای بهبود شرایط است. در این راستا هدف پژوهش حاضر ارائه مدلی کیفی در سیاست‌گذاری دولت در کاهش آسیب‌های مناطق حاشیه‌نشین شهرها استان سیستان و بلوچستان، می‌باشد. تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی، از نظر روش انجام پژوهش توصیفی پیمایشی، مبتنی بر داده‌های کیفی است. جهت تحلیل داده‌های پژوهش از روش تحلیل مضمون و دلفی استفاده شد. نتایج مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با کدگذاری تحلیل شدند که منجر به شناسایی ۷۳ کد اولیه، ۹ مضمون اصلی و ۲ مقوله کلان گردید. مقوله اول به سیاست‌های پیشگیری از حاشیه‌نشینی مانند بهبود شرایط اقتصادی، رفاهی و فرهنگی در مبادی مهاجرت، ساماندهی مهاجرت‌های بی‌رویه، کنترل شاخص‌های کلان اقتصادی و سیاست‌های مسکن و زمین پرداخت. مقوله دوم سیاست‌های بهبود شرایط موجود شامل گسترش خدمات شهری، توسعه زیرساخت‌ها، تقویت پوشش‌های حمایتی، ساخت مسکن، ایجاد مراکز درمانی و آموزشی و افزایش امنیت اجتماعی را بررسی کرد. همچنین، یافته‌ها بر لزوم مشارکت اجتماعی و اقتصادی ساکنان از طریق برنامه‌های فرهنگی، شوراهای محلی و توسعه مشاغل تأکید داشتند. نتایج تکنیک دلفی نشان داد اجماع خبرگان از دور اول (میانگین ضریب توافق حدود ۰.۷۸) تا دور سوم (حدود ۰.۹۱) افزایش یافته و اختلافات کمتر از ۰.۰۵ است، که پایداری و اعتبار مضامین کیفی مرتبط با حاشیه‌نشینی در سیستان و بلوچستان را تأیید می‌کند. این وضعیت، قابلیت اعتماد مدل را بالا برده و اهمیت سیاست‌گذاری یکپارچه برای بهبود شرایط را برجسته می‌سازد.