سکونتگاه های غیررسمی از زمینه‌های ناپایداری توسعه شهری به ویژه در کشورهای در حال توسعه محسوب می‌شود ضمن آنکه چهره‌ای آشفته و بی نظم در بخش خاصی از به وجود می‌آورد، آسیب‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی گسترده‌ای را بر کل شهر تحمیل می‌کند. این تحقیق با رویکرد آینده پژوهی، از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش توصیفی–تحلیلی می‌باشد و هدف آن شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی موثر بر گسترش سکونتگاه‌های غیررسمی است. در مرحله نخست تحقیق، مؤلفه‌های مؤثر بر گسترش غیررسمی سکونتگاه‌ها از طریق پرسشنامه دلفی با استفاده از نظرات 25 نفر از خبرگان و متخصصان در حوزه برنامه‌ریزی شهری و مدیریت شهری که براساس نمونه‌گیری گلوله برفی انتخاب شده بودند، شناسایی گردید. در مرحله دوم 37 شاخص انتخاب شده در قالب ماتریس اثرات متقاطع توسط متخصصان امتیاز دهی شده و در مرحله بعد با وارد کردن امتیازات در نرم افزار میک مک، عوامل کلیدی موثر بر گسترش سکونتگاه‌های غیررسمی به دست آمد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که از میان 37 شاخص، 10 شاخص به عنوان پیشران‌های گسترش سکونتگاه‌ها غیررسمی عمل نموده و شاخص‌های، ضعف مدیریت شهری، مهاجرت و رشد جمعیت، دارای بالاترین تاثیرمی‌باشند. علاوه بر این نتایج نشان داد که گسترش سکونتگاه‌های غیررسمی اردبیل به عنوان یک سیستم پایدار عمل نموده و با سیاست‌های تک بعدی نمی‌توان آن را کنترل و اثرات منفی آن را کاهش داد.