توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

تحلیل پیامدهای فضایی ادغام روستایی در شهر مورد مطالعه: روستای ملکش در شهر بجنورد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد جغرافیا دانشگاه خوارزمی
2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
4 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد ، ایران
10.22034/jpusd.2025.493060.1329
چکیده
روستاهای ادغام شده در شهر که در برخی کشورها از آن به عنوان دهکده‌های شهری یاد شده، نتیجه شهرنشینی سریع است. از آنجایی که پیامدهای فضایی ادغام روستایی در شهر اغلب بدون برنامه بوده، پیامدهای گوناگونی را در ابعاد زیست‌محیطی، کالبدی، اقتصادی و اجتماعی است. تحقیق حاضر، تحلیل پیامدهای فضایی ادغام روستای ملکش در شهر بجنورد را در چارچوب رویکرد سیستمی و رویارویی دو نظام سکونتگاهی شهری و روستایی مورد توجه قرار داده است. در انجام تحقیق از تحلیل‌های آماری- فضایی بهره گرفته شده است. در این راستا، داده‌های مربوط به شاخص‌های مورد استفاده در محدوده بافت روستایی و بافت مدرن شهری فراگیر آن‌ها به‌طور فضایی تجمیع شدند. تحلیل آماری- فضایی بکار گرفته شده شامل آزمون t، همبستگی پیرسون و آزمون کولموگروف - اسمیرنوف، موران محلی و لکه‌های داغ و سرد است. براساس نتایج، پیامدهای کالبدی- فضایی ادغام روستای ملکش به شهر بجنورد در دو سطح اثرگذاری مورفولوژی زراعی و باغی آن روستا بر بافت مهاجم شهر و رویارویی بافت کالبدی هسته روستایی و بافت شهری فراگیر آن‌ها آشکار شده است. هسته‌های روستایی علاوه بر اثرگذاری بر هویت‌یابی بافت مهاجم شهری، به دلیل گسترش بی‌برنامه شهر و شکل‌گیری ارگانیک بافت شهری با اثرپذیری از تقسیمات و ساختار فضایی مورفولوژی‌های باغی و زراعی، نامنظم و گاه نفوذناپذیر شده است. نفوذناپذیری بافت شهر بجنورد در عرصه‌های ادغام نیز با توجه به نرخ جمعیت‌پذیری و تراکم ساختمانی نسبتا زیاد شهر بجنورد، علاوه بر ایجاد مشکلات ترافیکی، می‌تواند در زمان بحران، امدادرسانی را با مشکلات زیادی روبرو سازد. همچنین رویارویی بافت شهری و روستایی نیز موجب شکل‌گیری کانون‌های ناهمگون و عدم تعادل کالبدی- فضایی در روستای ملکش و شهر بجنورد شده است. براساس نتایج حاصل از لکه‌های سرد و داغ و شاخص خودهمبستگی فضایی موران عوامل بعد کالبدی بیشترین تاثیر را، در ادغام روستای ملکش به شهر بجنورد داشته است
کلیدواژه‌ها

موضوعات