تحولات سریع شهرنشینی و گسترش فضاهای پیرامونی کلان‌شهرها، به‌ویژه در شهرهای زیارتی، نابرابری‌های فضایی، تمرکز سرمایه و دسترسی نابرابر گروه‌های مختلف اجتماعی به خدمات و امکانات شهری را تشدید کرده است. این شرایط ضرورت بررسی تحقق «حق به شهر» و تحلیل رابطه میان توسعه فضایی، حکمرانی شهری و عدالت اجتماعی را برجسته می‌سازد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل انتقادی تحقق حق به شهر در کلان‌شهر مشهد و بررسی ادراک شهروندان نسبت به دسترسی برابر، مشارکت فعال و امنیت اجتماعی انجام شد. روش پژوهش از نوع آمیخته با رویکرد اکتشافی–تبیینی بود و شامل ۱۸ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان مدیریت شهری و ۳۹۸ پرسشنامه تکمیل‌شده توسط شهروندان بالای ۱۸ سال با نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای بود. داده‌ها با استفاده از روش‌های توصیفی و تحلیلی پردازش شدند و برای بررسی اثرات مستقیم و غیرمستقیم سازه‌های حکمرانی شهری، عدالت فضایی و امنیت اجتماعی بر تجربه حق به شهر، از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که ادراک شهروندان از تحقق حق به شهر در سطح متوسط تا بالا قرار دارد. حکمرانی شهری بیشترین اثر مستقیم را بر تجربه حق به شهر داشته و نقش میانجی معناداری در تقویت اثر عدالت فضایی و امنیت اجتماعی ایفا می‌کند. همچنین، عدالت فضایی و امنیت اجتماعی دارای اثرات مستقل، مثبت و معنادار بودند؛ به‌ویژه در زمینه دسترسی متوازن به فضاهای عمومی، برابری در ارائه خدمات و احساس ایمنی. در واقع، یافته‌ها نشان می‌دهد حکمرانی شهری نقش میانجی کلیدی دارد.