توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

تحلیلی بر زیست‌پذیری شهری در فضای پیراشهری یزد

نوع مقاله : مقاله برگرفته از رساله دکتری

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
2 استاد، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد یزد، دانشگاه ازاد اسلامی، یزد، ایران.
3 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد تفت، دانشگاه ازاد اسلامی، یزد، ایران
4 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد یزد، دانشگاه ازاد اسلامی، یزد، ایران
چکیده
زیست‌پذیری شهری به‌مثابه‌ی مفهومی میان‌رشته‌ای، حاصل تعامل چندبعدی میان نظام‌های کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، زیست‌محیطی و مدیریتی شهر است. در فضای پیراشهری یزد نظام­های مذکور نه‌تنها مستقل، بلکه در ارتباطی درهم‌تنیده و تأثیرگذار بر یکدیگر عمل می‌کنند. در همین راستا، بررسی زیست‌پذیری شهری و ابعاد آن در پهنه پیراشهری یزد، شرط اساسی برای درک پویایی فضایی و کارکردی حریم به شمار می‌رود. هدف از این پژوهش تحلیل زیست‌پذیری شهری در حریم شهر یزد است. روش تحقیق از نوع کاربردی – تحلیلی و به لحاظ گردآوری داده‌ها توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری شامل کلیه ساکنان حریم شهر یزد می‌باشد که براساس فرمول کوکران، تعداد 384­ نفر به‌عنوان حجم نمونه انتخاب‌شده‌اند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بین ابعاد مختلف ازلحاظ آلفای کرونباخ برای همه ابعاد بالاتر از 8/0 هستند که نشان از همبستگی مناسب شاخص‌ها با سازه مربوطه و پایایی درونی بالا است. نتایج مدل معادلات ساختاری نشان داد که تمامی ابعاد موردبررسی تأثیر معناداری بر زیست‌پذیری پیراشهری یزد دارند. در این میان، بعد کالبدی و مدیریتی با ضریب مسیر 393/0 و مقدار T برابر با 532/5 بیشترین اثرگذاری را داشته است. پس‌ازآن، ابعاد زیست‌محیطی(291/0)، اقتصادی (167/0) و اجتماعی–فرهنگی (156/0) قرار دارند که همگی با مقادیرP کمتر از 05/0، تأثیری مثبت و معنادار بر ارتقای زیست‌پذیری شهری نشان می‌دهند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

احمدی پور، زهرا و کرمی، قاسم. (1395) . تحلیل نابسامانی تداخل حریم شهر تهران با محدوده‌های اداری-سیاسی و حریم شهرهای هم‌جوار. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 31(3)، 32-42.
ادیبی سعدی نژاد، فاطمه(1399)، تحلیلی بر زیست‌پذیری شهری با تأکید بر بعد کالبدی-زیرساختی مطالعه موردی منطقه 17 تهران. فصلنامه جغرافیا، 10(3)، 454-443.
اکبری، مجید؛ بوستان احمدی، وحید؛ موسوی، سید چمران و حاجی پور، نازنین.(1397). ارزیابی وضعیت زیست‌پذیری مناطق کلان‌شهر شیراز از منظر شهروندان. برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 9(37)، 124-154
برزگر، صادق؛ حیدری، تقی و انبارلو، علیرضا(1398)، تحلیل سکونتگاه‌های غیررسمی با رویکرد زیست‌پذیری (موردمطالعه: محلات غیررسمی شهر زنجان). برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 9(33).
پریزادی، طاهر؛ شماعی، سید فرهاد؛ خدابخشی. (1403). تحلیل تحولات ساختاری-کالبدی حریم شهر تهران و آینده آن (مطالعه موردی: حریم منطقه 22 شهرداری تهران). نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 75(24)، 330-352.
جعفری، فیروز، محمدی ترکمانی، حجت و رسول‌زاده، زهرا(1397). تحلیلی بر عوامل تأثیرگذار در زیست‌پذیری شهری مطالعه موردی: منطقه 8 شهر تبریز. فصلنامه برنامه‌ریزی توسعه شهری و منطقه‌ای، 3(6)، 143-113.
جعفری، فیروز؛ محمدی ترکمانی، حجت و رسول‌زاده، زهرا(1397)، تحلیلی بر عوامل تأثیرگذار در زیست‌پذیری شهری مطالعه موردی: منطقه 8 شهر تبریز. برنامه‌ریزی توسعه شهری و منطقه‌ای، 6، 143-113.
خندان، مینا. سبحانی، نوبخت. (1400). تحلیلی بر وضعیت حریم و چالش‌های آن در نواحی پیراشهری تهران. مجله توسعه فضاهای پیراشهری. 1(5): 97-112.
رخشانی نسب، حمیدرضا و نیری، ناصر.(1397). ارزیابی وضعیت شاخص‌های زیست‌پذیری شهری از دیدگاه شهروندان (مورد: مناطق پنج‌گانه شهر زاهدان). جغرافیا و آمایش شهری- منطقه‌ای، 27، 55-74.
زیاری، کرامت اله؛ حاتمی، احمد و صفرپور، ابولحسن(1400)، ارزیابی ابعاد و مؤلفه‌های زیست‌پذیری در نواحی شهری با رویکرد توسعه پایدار(نمونه موردی نواحی شهر خرم‌آباد). فصلنامه چشم‌انداز شهرهای آینده، 2(2)، 50-33.
ساسان پور،فرزانه؛ تولایی، سیمین؛ اسدآبادی، حمزه (1393)، قابلیت زیست‌پذیری شهرها در راستای توسعه پایدار شهری (موردمطالعه: کلانشهر تهران). جغرافیا، فصلنامه علمی – پژوهشی و بین‌المللی انجمن جغرافیای ایران، 12(42).
شیرین‌سخن، احمد؛ شکور، علی و جودکی، حمیدرضا.(1403). شاخص‌های زیست‌پذیری شهری در بافت تاریخی شهر کرمانشاه. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 39(2).
علوی زاده، سیدامیرمحمد؛ کیومرث، سمانه و ابراهیمی، الهام.(1399). ارزیابی زیست‌پذیری شهرهای کوچک از دیدگاه شهروندان، مورد شهر کاشمر. کاوش‌های جغرافیایی مناطق بیابانی، 8(1)، 243-267.
محلوجی، مهرداد، خادم الحسینی، احمد، صابری، حمید، و قائدرحمتی، صفر. (1400). ارزیابی عوامل مؤثر بر زیست‌پذیری شهری در سکونتگاه‌های غیررسمی، مطالعه منطقه 14 شهراصفهان. جغرافیا و مطالعات محیطی، 10(40 )، 7-20.
موسوی، میرنجف؛ بایرام زاده، نیما؛ امیدوارفر، سجاد و کامل نیا، رویا.(1400). ارزیابی سطح زیست‌پذیری در سکونتگاه های غیررسمی (مطالعه موردی: محله فلاحت، شهر ارومیه). جغرافیای اجتماعی شهری، 8(2).
نوری، نعمت الله و دریاباری، سید جمال الدین. ( 1397 ). بررسی مسائل مدیریتی حریم کلان‌شهر تهران در ارتباط با روند فعلی و آتی تحولات کالبدی و جمعیتی. فصلنامه نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی،10(2).
Briassoulis, H (2009). Factors Influencing Landuse and Land-Cover Change, Land Cover, Land Use and The Global Change, Journal of Encyclopaedia Of Life Support Systems (EOLSS), 1.
Dongsheng- Mei-Po- Zhang- Fan- Yu, Dang. (2018). Assessment and determinants of satisfaction with urban livability in China, Cities, (72), 92-101.
Mc. Nulty. (1998). whats livability? Presentation a conference sponsored by the seoul (south, Korea) metro Politian.
Ruszczyk, H. A. & Halligey, A. & Rahman, M. F. & Ahmed, I., (2023). Liveability and vitality: an exploration of small cities in Bangladesh. Cities, 133, 1-12.
Sarkar, Ahana; Bardhan, Ronita. 2020. Socio-physical liveability through socio-spatiality in low-income resettlement archetypes - A case of slum rehabilitation housing in Mumbai, India. Journal of Cities, vol,105.
Sudhira, H.S. and T.V Ramachandra (2007). "Characterising Urban Sprawl from Remote Sensing Data and Using Landscape Metrics"; 10th International Conference on Computers in Urban Planning and Urban Management, Iguassu Falls, PR Brazil.
Szigetia C, G. Toth and D R. Szabo (2017). "Decoupling – Shifts In Ecological Footprint Intensity of Nations in Thelast Decade", Ecological Indicators Journal, Vol. 72.
Timmer Vanessa and Nola-Kate Seymoar( 2005) the Livable City: Vancouver Working Group Discussion Paper, Vancouver: the International Center for Sustainable Cities.
Xiao,Yi; Chai, Jixing; Wang, Rui; Huang, Huan. 2022. Assessment and key factors of urban liveability in underdeveloped regions: A case study of the Loess Plateau, China . Journal of Sustainable Cities and Society.Volume 79.
Zhan, D., Kwan, M. P., Zhang, W., Fan, J., Yu, J., & Dang, Y. (2018). Assessment and determinants of satisfaction with urban livability in China. Cities, 79, 92–101.