توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

شناسایی عوامل و راهبردهای موثر بر برآورد نیاز آبی فضای سبز در راستای بهینه‌سازی مدیریت مصرف آب (مورد مطالعه: مناطق پیراشهری مینودشت)

نوع مقاله : مقاله برگرفته از رساله دکتری

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان، ایران
2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان، ایران.
3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان، ایران.
10.22034/jpusd.2026.595388.1411
چکیده
فضای سبز شهری نقشی حیاتی در کیفیت زندگی دارد، اما تأمین آب آن در اکثر مناطق با چالش جدی مواجه است. لذا پژوهش حاضر با هدف تبیین عوامل و راهبردهای موثر بر برآورد نیاز آبی فضای سبز شهری در راستای بهینه‌سازی مدیریت مصرف آب در مناطق پیراشهری مینودشت، به انجام رسیده است. پژوهش کاربردی حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی به انجام رسیده است. پژوهش کیفی حاضر با روش نظریه‌ی زمینه‌ای (گراندد تئوری) با رویکرد استراوس و کوربین انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۳۵ متخصص و به روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی جمع‌آوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی تا اشباع نظری تحلیل شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که برآورد دقیق نیاز آبی فضای سبز شهری در مناطق پیراشهری مینودشت، با سه دسته‌عامل اصلی مواجه است: عوامل علی شامل کمبود منابع آب، توسعه‌ی بی‌رویه‌ی فضای سبز و ضعف در آمار و اطلاعات پایه؛ عوامل زمینه‌ای شامل ویژگی‌های اجتماعی و فرهنگی، ساختار مدیریت شهری و شرایط اقتصادی منطقه؛ و عوامل مداخله‌گر شامل محدودیت‌های فنی و ابزاری، عوامل سیاسی و تصمیم‌گیری و ویژگی‌های طبیعی غیرقابل کنترل. مقوله‌ی هسته‌ای پژوهش، «شکاف بین داده‌های موجود و نیاز واقعی در شرایط مدیریت غیریکپارچه» شناسایی شد که نشان از نبود نظام یکپارچه‌ی داده‌محور در منطقه دارد. راهبردهای ارائه‌شده در چهار محور بهبود سیستم آبیاری و فناوری، اصلاح الگوی کشت و طراحی فضای سبز، مدیریت داده‌محور و برنامه‌ریزی، و آموزش و مشارکت اجتماعی، در صورت اجرای هماهنگ، می‌توانند به پیامدهای مثبتی نظیر بهینه‌سازی مصرف آب، ارتقای کیفیت فضای سبز، توسعه‌ی پایدار و تاب‌آوری شهری، و ارتقای سرمایه‌ی اجتماعی منجر شوند؛ در مقابل، تداوم وضع موجود، پیامدهای جبران‌ناپذیری از جمله بحران آب، تخریب فضای سبز، افزایش هزینه‌ها و تعارضات، و افت کیفیت زیست‌محیطی و سلامت را به همراه خواهد داشت.
کلیدواژه‌ها
موضوعات