این پژوهش به مطالعۀ مردم‌شناختیِ تعاملات فرهنگی میان شهر ایرانشهر و پیراشهر آن با تأکید بر مفهوم «زیستِ میان‌شهری» می‌پردازد. پژوهش با رویکرد کیفی و به روش مردم‌شناختی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده‌ی مشارکتیِ بلندمدت (حدود ۶ دهه)، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ساکنان و مسئولان محلی، و مطالعۀ منابع مکتوب گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش «تحلیل مضمونی» انجام شده است.

یافته‌ها نشان می‌دهد که پیراشهرهای ایرانشهر(چَه‌جَمال، شَهردراز، سوراب و کئورکَلکَلیان، کَلّینک‌ها) در نتیجۀ پنج عامل: 1- جذب جمعیت سرریز شهر 2- مهاجرت‌های ناشی از خشکسالی 3- دسترسی به آب کافی 4- بارانداز شهری 5- اجرای طرح‌های هادی روستایی به وجود آمده‌اند و روابط فرهنگی بین شهر و پیراشهرِ ایرانشهر در گذشته عمدتاً تعاملی بوده است. اما در بافت کنونی، نشانه‌های تقابلی به شکل کمبود آب، تصاحب زمین، آسیب‌های اجتماعی، مشکلات زیست‌محیطی و قانون‌گریزی در حال ظهور است.

نتیجه‌ نشان می‌دهد که زیستِ میان‌شهری در ایرانشهر، حاصل هم‌زیستیِ چندین لایه‌ی فرهنگی (بومی، مهاجر، ملی و فراملی) در فضایی آستانه‌ای است و دو مرحلۀ شهرنشینی و حومه‌نشینی را تجربه کرده و تا کنون الگوی توسعۀ آن میل به مرکز بوده است. برای مدیریت این فضا، گذار از برنامه‌ریزیِ مستقل شهری و روستایی به برنامه‌ریزیِ یکپارچه‌ی شهر-پیراشهر ضروری است. در غیر این صورت، تقابل‌های فرهنگی و زیست‌محیطی تشدید خواهد شد و ظرفیت تاریخی ایرانشهر به عنوان «مادرشهرِ» بلوچستان ایران، به فرصتی ازدست‌رفته تبدیل خواهد شد.