توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

سنجش پایداری سکونتگاه های روستایی پیرامون شهر ارومیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران
2 دکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
4 کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران
چکیده
این پژوهش به‌منظور سنجش پایداری سکونتگاه‌های روستایی پیرامون شهر ارومیه انجام‌شده است. نوع پژوهش کاربردی و روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است. روش گردآوری اطلاعات، اسنادی، کتابخانه‌ای و میدانی از بین 9 روستای دهستان نازلوی چای جنوبی بوده است. از بین کل جامعه آماری 738 خانوار، تعداد 170 خانوار با روش تخصیص متناسب به‌عنوان نمونه انتخاب گردید. جهت تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از آمار توصیفی(فراوانی، میانه، پراکندگی، و..)  و جهت مقایسه میانگین‌ها و تبیین معنی‌دار بودن تفاوت‌های موجود بین طبقات یا گروه‌ها از آزمون‌های تی تک نمونه‌ای ، فیشر و برای تبیین همبستگی و تأثیرگذاری از آزمون آماری پیرسون استفاده شد.  نتایج حاصل از پژوهش  بیانگر تفاوت میزان پایداری در ابعاد  مختلف زیست‌محیطی، اجتماعی-فرهنگی،اقتصادی و کالبدی است. در سطح روستاها موردمطالعه، مؤلفه  اجتماعی با رتبه میانگین (45/3) بیشترین نقش را در پایداری روستایی داشته است. بعدازآن به ترتیب مؤلفه‌های کالبدی- فضایی با رتبه میانگین (74/2) زیست‌محیطی با رتبه میانگین (16/2) و  مؤلفه اقتصادی با رتبه میانگین (65/1) در رده‌های بعدی قرار دارند. همچنین به‌غیراز روستای چیچکلوی حاج‌آقا که میزان پایداری آن در حد متوسط(09/3) بوده، میزان پایداری دیگر روستاها پایین‌تر از حد متوسط می‌باشد. حال با توجه  به  وضعیت  پایداری در ابعاد مختلف  و در بین سطوح مختلف فضاهای روستایی،  تقویت شاخص‌ها به‌ویژه در شاخص‌هایی که پایداری پایین‌تر از حد متوسط می‌باشد، ضروری است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


اصغری، سیدعلی.1397. پایداری: تقیید توسعه؟. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای درعلوم انسانی .10(3).99-65- https://doi.org/10.22035/isih.2018.283
امیرزاده مرادآبادی، سمیرا و همکاران.1397. ارزیابی پایداری کشاورزی در ایران با استفاده از شاخص ترکیبی پایداری، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران دوره .2-49 شماره 4. ijaedr.2018.252301.668565
پور طاهری و همکاران.1389. بررسی و سنجش پایداری اجتماعی روستایی دهستان حومه شهرستان خدابنده با استفاده از تکنیک رتبه‌بندی بر اساس تشابه به حل ایدئال فازی.  فصلنامه روستا و توسعه .چاپ اول، ص19. http://ensani.ir/fa/article/179864
توکلی، جعفر . 1393. سنجش پایداری اجتماعی ـ اقتصادی سکونتگاه‌های روستایی دهستان‌های خاوه شمالی و جنوبی، استان لرستان، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. سال چهاردهم، شماره 32. http://ensani.ir/fa/article/331467
جمعه پور، محمود. 1389. مقدمه‌ای بر برنامه‌ریزی توسعه روستایی. دیدگاه­ها و روش­ها، تهران. سمت.
جوان، فرهاد، واعظ طبسی، علی، هاشمی زهی، سودابه، میرکی اناری، حسین. 1395. سنجش میزان پایداری امنیت اجتماعی در سکونتگاه­های روستایی مطالعه موردی روستاهای مرزی هیرمند، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، 4(15)، 82-57.
حجت شمامی، سیروس و جوان، فرهاد. 1401. اکوتوریسم و پایداری محیط‌زیست روستایی در شهرستان رودبار. مطالعات مدیریت توسعه سبز، 1(2)، 59-72. doi: 10.22077/jgmd.2023.6082.1018
خسروبیگی وهمکاران . 1390 . ارزیابی پایداری روستاهای شهرستان کمیجان با استفاده از تکنیک چندمتغیره فازی- تاپسیس  . فصلنامه پژوهش‌های روستایی .سال دوم  . شماره یکم. بهار 1390، 158-151. http://ensani.ir/fa/article/231348
رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا . بدری.سید علی. 1382. ارزیابی پایداری ازمفهوم تا عمل. دانشگاه تربیت مدرس. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. شماره 69.
ریاحی، وحید. عزیزپور؛ فرهاد.نوری، آذر. 1395. تحلیل سطح پایداری محیطی سکونتگاه‌های روستایی در شهرستان خرمدره.راهبردهای توسعه روستایی. 3(10).صص173-155. https://doi.org/10.22048/rdsj.2016.38655
شایان، حمید، حسین زاده،. سید رضا. 1390. ارزیابی پایداری توسعه روستایی. مطالعه موردی. شهرستان کمیجان، جغرافیا و توسعه. شماره 24 10.22111/gdij.2011.530
عطایی، سیاوش، افراخته، حسن وجوان، فرهاد. 1400. سنجش پایداری عرصه­های پیراشهری با تأکید بر نقش مدیریت روستایی مورد: بخش کهریزک. مجله توسعه فضاهای پیراشهری، 3(2)، 47-66. 20.1001.1.26764164.1400.3.2.2.8
علیانی، محمدصادق.1390. علل توسعه‌نیافتگی روستایی ایران ازنظر سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی مطالعه ممردی ثمرستان دیواندره. شماره 35 .انجمن جغرافیای ایران، تهران. صص 140-131. https://www.sid.ir/paper/150179/fa
فتحی پور فرد ، جواد .1388. مقایسه تطبیقی توسعه‌یافتگی روستاهای شهرستان اهر. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیا. ص1.
فراهانی، حسین 1385. ارزیابی پایداری در نواحی روستایی با تأکید برعوامل اجتماعی و اقتصادی. مطالعه موردی . شهرستان تفرش .رساله دکترا دانشگاه تهران . دانشکده جغرافیا گروه جغرافیای انسانی . تهران.
قنبری، سیروس. نادریان فر، مهدی.1397. ارزیابی عملکرد دهیاران در پایداری محیطی روستاها .مطالعه موردی.. بخش مرکسی شهرستان نیمروز. دانشگاه رازی کرمانشاه. فصلنامه جغرافیا و پایداری محیط. صص45-31 .https://journals.razi.ac.ir/article_916.html
مطیعی لنگرودی ، سید حسن. ارسطو یاری.1389.حفاظت محیط‌زیست و برنامه‌ریزی توسعه فیزیکی روستا با تأکید بر ارزیابی طرح‌های هادی روستایی. جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی. سال 21 شماره 39 ص 45 – 60 . https://www.sid.ir/paper/153095/fa
مفیدی شمیرانی، سید مجید. افتخاری‌مقدم. علی .1388. توسعه پایدار شهری، دیدگاه‌ها و اصول اجرایی آن در کشورهای درحال‌توسعه. فصلنامه ساخت شهری. سال ششم. شماره . ص1212. https://www.sid.ir/paper/462320/fa
یزدانی ، محمدحسن.  فرزانه سادات زارنجی.  ژیلا. یاری حصار.  ارسطو .1398. سنجش سطح پایداری در سکونتگاه‌های غیررسمی شهر اردبیل به کمک مدل بارومتر پایداری. نشریه پژوهش‌های جغرافیای برنامه­ریزی شهری. دوره:7،شماره3.صص628-601. 10.22059/jurbangeo.2019.279707.1088
یاری حصار، ارسطو . سید علی بدری. مهدی پور طاهری. حسنعلی فرجی سبکبار 1390. سنجش و ارزیابی پایداری حوزه روستایی کلانشهر تهران. نشریه پژوهش های روستایی2.(4): 148-127. https://www.sid.ir/paper/180945/fa
Bossel . H .1999..indicators for sustainable development .Theory ,method , Applications. A Report to the Balaton . Group .IISD . Canada. p24.
Eusébio. Celeste. Kastenholz. Elisabeth. Breda. Zélia .2019. Tourism And Sustainable Development of Rural Destinations. Revista Portuguesa de Estudos Regionais. Associação Portuguesa para o Desenvolvimento Regional. pp: 14-21.
Fleischer, T. .2004. Sustainable Settlement Criteria. Eco-Cities and Prospects in Central Europe, Hungarian Academy of Science. Working Paper. No. 145.,p7-5.
Gottdiencer. Mark. Budd. Leslie .2005. Key Concepts in Urban Studies. Sage Publication.
Hall.T. 2001. urban geographi. 2nd ed.. London and new york: routledge.
Leng Liu. Bo Liu .Wei Song andHao Yu..2023. Land Use Change and Anthropogenic Disturbances. Relationships, Management. and Policies. Land .12(8). https://doi.org/10.3390/land12081617
Hiremath. B. et al. 2013. Indicator-Based Urban Sustainability-A Review.Energy for Sustainable Development. Vol. 17. No. 6. PP. 555-563.
. Kaur. P. Parashar. A. A Systematic Literature Review of Blockchain Technology for Smart Villages. Arch. Comput. Methods Eng. 2022, 29, 2417–2468.
Lekić1. Olivera. Gadžić. Nebojša& Milovanović. Anja.2018. Sustainability of Rural Areas . Exploring Values.Challenges. and Socio-Cultural Role. In book: Sustainability and Resilience Socio-Spatial Perspective (pp.171)Publisher: TU Delft Open.
Long. H. Zou. J.. Pykett. J. Li. Y. Analysis of rural transformation development in China since the turn of the new millennium. Appl. Geogr. 2011, 31, 1094–1105. [Google Scholar] [CrossRef]
Mansell .P. Philbin. S. P. & Konstantinou, E.2020. Redefining the use of sustainable development goals at the organisation and project levels.a survey of engineers. Administrative Sciences. 10(3).1-39.
Mori. K. Christodulou. A. .2011. Review of Sustainability Indices and Indicators: Towards a New City Sustainability Index (CSI). Environmental Impact Assessment Review. pp. 1-13.
Nelson. K.S. Nguyen. T.D. Francois. J.R.. Ojha. S. Rural sustainability methods, drivers, and outcomes: A systematic reviewSustain. Dev. 2023. 31. 1226–1249. [Google Scholar] [CrossRef]
Pripco. C. 2005. Stainabledevelopment. Availableat:www.ingham.org/ce/ced/ article.
Wang. C.C.. Miao. J.T.. Phelps. N.A.. Zhang. J. E-commerce and the transformation of the rural: The taobao village phenomenon in Zhejiang Province. China. J. Rural Stud. 2021.81. 159–169.
Widomski. M.K & Musz-Pomorska. A.2023. .Sustainable Development of Rural Areas in Poland since 2004 in the Light of Sustainability Indicators. Land.12.508. [Google Scholar] [CrossRef].
Xuemei. B. Peijun. S. Yansui. L. Realizing China’s urban dream. Nature 2014. 509. 158–160. [Google Scholar].
Zhao.W. Liang. Z. Li B. Realizing a Rural Sustainable Development through a Digital Village Construction: Experiences from China. Sustainability .2022, 14, 14199. https://doi.org/10.3390/ su14211419
Zeller. Manfred .2005. Pathways of Rural Development in Madagascar: An Empirical Investigation of the Critical Triangle of Environmental Sustainability, Economic.