توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

تحلیل مؤلفه‌های اثرگذار بر گسترش فعالیت‌های خرد کشاورزی در روستاهای پیراشهری آستانه اشرفیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
چکیده
کشاورزی مهم‌ترین فعالیت اقتصادی سکونتگاه­های روستایی استان گیلان می­باشد که در اشکال و اندازه­های مختلف صورت می­گیرد. فعالیت­های خرد کشاورزی در مناطق سنتی معمولاً یک گزینه مهم  در کنار فعالیت اصلی، برای معیشت کشاورزان به شمار می­رود. از سوی دیگر این کشاورزی تحت مؤلفه‌هایی قرار دارد که درنهایت بر گسترش فعالیت­های خرد کشاورزی اثرگذار می­باشند. هدف این مطالعه رتبه‌بندی مؤلفه‌های اثرگذار بر گسترش فعالیت­های خرد کشاورزی در روستاهای پیراشهری آستانه اشرفیه می­باشد. روش تحقیق به‌صورت توصیفی - تحلیلی   و روش جمع‌آوری اطلاعات اسنادی و پیمایشی بوده است. جامعه آماری پژوهش حاضر بهره‌برداران 9 روستای پیراشهری آستانه اشرفیه که دارای فعالیت­های خرد کشاورزی بوده (تمام شماری)، تشکیل داده­اند. به همین منظور تعداد 350 نفر از افراد فعال در حوزه فعالیت­های خرد کشاورزی به‌عنوان نمونه آماری بر اساس نمونه‌گیری تصادفی- سهمیه­ای انتخاب شدند. برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از آزمون فریدمن و برای بررسی معنی‌دار بودن مؤلفه‌های موردبررسی از آزمون t استفاده شد. یافته­های نشان داد که درمجموع 55 مؤلفه اثرگذار بر فعالیت­های خرد کشاورزی در آستانه اشرفیه شناسایی شدند که دارای قابلیت رتبه‌بندی  هستند. بالاترین اولویت مرتبط با تکنولوژی و مکانیزاسیون با میانگین رتبه­ای برابر با 5/39 می­باشد. رتبه دوم مرتبط با بهبود بازدهی با میانگین رتبه 4/38،  رتبه سوم  با 6/36 مرتبط با درآمد می­باشد. همچنین رتبه چهارم  به استفاده از تسهیلات با  میانگین رتبه­ای برابر 6/35  اختصاص داشته است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آخشینی، طاهره . 1401. توسعه اقتصادی و کارآفرینی در محلات حاشیه شهر با رویکرد کشاورزی شهری در مقیاس خرد محلی(، همایش بین‌المللی فرصت­های سرمایه‌گذاری شهر تهران، تهران.
پوررمضان، عیسی. 1394. نقش شیوه بهره­برداری خانوادگی در اقتصاد خانوارهای روستایی شهرستان آستانه اشرفیه با تأکید بر محصولات باغی. فصلنامه جغرافیا، دوره 13، شماره 46، 233-203. 
تقیلو، علی‌اکبر و عبداللهی، عبدالله. 1392. توسعه کشاورزی با تأکید بر مناسبات شهر و روستا (مطالعه موردی استان آذربایجان غربی). اقتصاد فضا و توسعه روستایی، دوره 2، شماره 3، صص50-29.
جوادی، شیما. زهتابیان، غلامرضا. جعفری، محمد. خسروی، حسن و ابوالحسنی، اعظم. 1399. بررسی و مقایسه اثرات فعالیت­های کشاورزی بر ویژگی­های تخریبی خاک منطقه اشتهارد. مجله تحقیقات مرتع و بیابان ایران، دوره 27، شماره 2، 261-248.
حسینی­نیا، غلامحسین. مقدس فریمانی، شهرام و رحیمی مشکین، فهیمه. 1395. تبیین مؤلفه­های کسب‌وکار کشاورزی شهری: موردمطالعه بام سبز شهری. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 12، شماره 1، 101- 85.
خسروی­پور، بهمن. طهماسبی، مریم و برادران، مسعود. 1400. بررسی انگیزه زنان روستایی از راه‌اندازی خرد کشاورزی- محور در استان­های گیلان و مازندران. نشریه علوم ترویج و علوم کشاورزی ایران، دوره 17(ویژه‌نامه)، 87-77.
رضایی، پژمان و قهرمانی، نسرین. 1395. اثرات پراکندگی و خرد شدن اراضی کشاورزی بر اقتصاد روستایی (مورد: دهستان کیار شرقی در استان چهارمحال و بختیاری). اقتصاد فضا و توسعه روستایی، دوره 5، شماره 18، 140-123.
ریاحی، وحید، جوان، فرهاد و حجت­شمامی، سیروس. 1396. تحلیل الگوی مکانی- فضایی توسعه کشاورزی در سکونتگاه‌های روستایی(مطالعه موردی: دهستان گیل دولاب شهرستان رضوانشهر). مهندسی جغرافیایی سرزمین، 1(1)، 40-52.
سازمان مدیریت و برنامه­ریزی استان گیلان. 1401. سالنامه آماری استان گیلان، معاونت آمار و اطلاعات.
سلامی، حبیب­الله. مافی، حسن. انصاری، وحیده. پیکانی، غلامرضا و محتشمی، تکتم. 1397. اولویت‌بندی توسعه فعالیت­های کشاورزی باهدف رشد اشتغال در ایران. اقتصاد کشاورزی، دوره 12، شماره 4، 173-149.
شعبانعلی فمی، حسین. محمدزاده نصیرآبادی، مهناز. سواری، مسلم. بقایی، مسیب. معتقد، مهسا و افشاری، سمیرا .1398. بکارگیری راهبردهای مدیریت آب توسط کشاورزان کوچک‌مقیاس در شرایط خشک‌سالی درمناطق روستایی استان اصفهان. راهبردهای توسعه روستایی، دوره 6، شماره 3، 278-265.
عرب­زاده، جانا. بلخاری قهی، حسن. مفیدی شمیرانی، سید مجید. اعتصام، ایرج و  شاهچراغی، آزاده. 1401. برنامه­ریزی و طراحی بسترهای گیاهی هوشمند در شکل کشاورزی عمودی خانگی در فضاهای مسکونی و شهری ایران.  برنامه­ریزی منطقه­ای، دوره 12، شماره 48، 288-271.
قاسمی، مریم و کهنوجی، فاطمه. 1400.  سطح توسعه کارآفرینی کشاورزی در بین کارآفرینان خرد و نقش عوامل فردی مؤثر بر آن در مناطق روستایی شهرستان مشهد، روستا و توسعه پایدار فضا، دوره 2، شماره 4، 100-79.
قنبری، سیروس. شایان، محسن. رشیدی، سعیده. ابراهیمی­پور، فائزه و رئیسی، محمدکریم. 1398. توان­های توسعة کشاورزی شهرستان داراب و پیش­بینی نتایج آن بر توسعة روستایی. جغرافیا و پایداری محیط، دوره 9، شماره2، 82-67.
مرادی، ژیلا. میرک­زاده، علی­اصغر و رستمی، فرحناز. 1397. شناسایی موانع توسعه کشاورزی از دیدگاه کشاورزان دهستان قراتوره. راهبردهای توسعه روستایی، دوره 5، شماره 3، 327-311.
مرادی، ژیلا. میرک­زاده، علی اصغر. رستمی، فرحناز و کریمی، فرزاد. 1394. سنجش سطوح توسعه کشاورزی روستاهای دهستان قراتوره با استفاده از تکنیک تاپسیس. پژوهش و برنامه­ریزی روستایی، دوره 4، شماره 10، 78-67.
ملکی­نژاد، حسین. محمدزاده، فاطمه و طاهرپور، مهشید. 1399. جایگاه کشاورزی شهری در  ارتقاء بهره­وری و امنیت غذایی. سامانه­های سطوح آبگیر باران، دوره 8، شماره 26، 58-43.
یاسوری، مجید و جوان، فرهاد. 1394. تحلیل محدودیت‌های تنوع‌بخشی اقتصاد روستایی مورد: دهستان اشکور علیا. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۴ (۱۳)، 19-37.
یمانی، مجتبی. گنجائیان، حمید. گروسی، لیلا و جاودانی، مهناز. 1399. ارزیابی تناسب اراضی به منظور فعالیت‌های کشاورزی بر مبنای شاخص­های هیدروژئومورفولوژی(مطالعه‌ی موردی: شهرستان سنندج). هیدروژئومورفولوژی، شماره 23،  20-1. 
پاشایی هولاسو، امین. شفقت، ابوطالب. ابن‌الرضا، سیدمجید و دهقانی‌پوده، حسین. 1398. راهبردهای توسعه و بهینه‌سازی فعالیت‌های کشاورزی سازمان اتکا با رویکرد اقتصاد مقاومتی. راهبرد دفاعی، شماره 67، 122-89.  
Abegunde, V. O., Sibanda, M., & Obi, A. 2020. Mainstreaming climate-smart agriculture in small-scale farming systems: a holistic nonparametric applicability assessment in South Africa. Agriculture, Vol. 10, No. 3, 52. doi:10.3390/agriculture10030052.
Allaby, M., MacDonald, G. K., & Turner, S. 2021. Growing pains: Small-scale farmer responses to an urban rooftop farming and online marketplace enterprise in Montréal. Agriculture and Human Values, Vol. 38, 677-692.
Aryal, J. P., Thapa, G., & Simtowe, F. 2021. Mechanisation of small-scale farms in South Asia: Empirical evidence derived from farm households survey. Technology in Society, Vol. 65, 101591.
Darcho, D., Adicha, A., Ermias, G., & Kusse, K. 2022. Assessment of rural and peri-urban youths’ participation in micro and small agricultural enterprises in South Omo Zone, Southern Ethiopia. International Journal of Agricultural Research, Innovation and Technology, Vol. 12, No. 1, 84-93.
Fola, G. M., Alemu, T., & Tafesse, H. 2021. Determinants of Rural and Peri-Urban Youth Participation in Small and Micro Agricultural Enterprises in Southern Ethiopia. American Journal of Environmental and Resource Economics, Vol. 7, No. 1, 1-7.
Gowing, J., Walker, D., Parkin, G., Forsythe, N., Haile, A. T., & Ayenew, D. A. 2020. Can shallow groundwater sustain small-scale irrigated agriculture in sub-Saharan Africa? Evidence from NW Ethiopia. Groundwater for Sustainable Development, Vol 10, 100290.
Grebitus, C. 2021. Small-scale urban agriculture: Drivers of growing produce at home and in community gardens in Detroit. Plos one, Vol. 16, No. 9, e0256913.
Hornby, D. 2020. The social and cultural aspects of small-scale agricultural production in South Africa and the implications for employment-intensive land reform. University of the Western Cape Puplication.
Isip, M. I. G. 2022. Adaptive capability of micro agribusiness firms: Qualitative evidence from the Philippines. Research in Globalization, Vol 5, 100087.
Jiménez, D., Delerce, S., Dorado, H., Cock, J., Muñoz, L. A., Agamez, A., & Jarvis, A. 2019. A scalable scheme to implement data-driven agriculture for small-scale farmers. Global Food Security, Vol. 23, 256-266.
Maoxian, Z. 2023.The Influence of Brand Creation and R&D Innovation on the Operating Income of Agricultural Small and Micro Enterprises in Gansu Province. Accounting and Corporate Management, Vol. 5, No. 1, 17-26.
Marcacci, G., Gremion, J., Mazenauer, J., Sori, T., Kebede, F., Ewnetu, M., ... & Jacot, A. 2020. Large-scale versus small-scale agriculture: Disentangling the relative effects of the farming system and semi-natural habitats on birds’ habitat preferences in the Ethiopian highlands. Agriculture, ecosystems & environment, Vol. 289, 106737.
Maulana, H., & Kanai, H. 2020. Development of precision agriculture models for medium and small-scale agriculture in Indonesia. In IOP Conference Series: Materials Science and Engineering Vol. 879, No. 1, p. 012085, IOP Publishing.
McDougall, R., Kristiansen, P., & Rader, R. 2019. Small-scale urban agriculture results in high yields but requires judicious management of inputs to achieve sustainability. Proceedings of the National Academy of Sciences, Vol. 116, No. 1, 129-134.
Mpanga, I. K., Schuch, U. K., & Schalau, J. 2021. Adaptation of resilient regenerative agricultural practices by small-scale grower’s towar. Current Research in Environmental Sustainability, Vol. 3, No,10,100067.
Muzekenyi, M., Zuwarimwe, J., & Kilonzo, B. M. 2022. Utilizing small-scale commercial farming to enhance local economic development in South Africa. Journal of Contemporary Management, Vol. 19, No. 2, 22-39.
Syahza, A., Savitri, E., Asmit, B., & Meiwanda, G. 2021. Small-scale agricultural product marketing innovation through BUMDes and MSMEs empow-erment in coastal areas. Management Science Letters, Vol. 11, No. 8, 2291-2300.
Shouket, R. 2022. Institutionalizing Urban Farming at Neighborhood Level (Micro Level) in Pakistan; A Case Study of Johar Town Lahore. International Journal of Innovative Science and Research Technology, Vol. 7, No. 5, 642-645.
Tarekegn, K., Kameylo, K., Galtsa, D., & Oyka, E. 2023. Determinants of Youth Participation in Agricultural Enterprises as Job Creation Works: Evidence from Southern Ethiopia. African Journal of Economic and Business Research, Vol. 2, No. 1, 19-32.
Tesfaye, M. Z., Balana, B. B., & Bizimana, J. C. 2021. Assessment of smallholder farmers’ demand for and adoption constraints to small-scale irrigation technologies: Evidence from Ethiopia. Agricultural Water Management, Vol. 250, 106855.
Van Noppen, F. D. 2021. Individuals, organisations, and local context shaping small-scale agricultural initiatives addressing sustainability: two case studies in Hawke's Bay. Aotearoa New Zealand: a thesis presented in partial fulfilment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in Agriculture & Environment at Massey University, Manawatū, Aotearoa (Doctoral dissertation, Massey University).
Wens, M., Veldkamp, T. I., Mwangi, M., Johnson, J. M., Lasage, R., Haer, T., & Aerts, J. C. 2020. Simulating small-scale agricultural adaptation decisions in response to drought risk: an empirical agent-based model for semi-arid Kenya. Frontiers in water, Vol. 2, No. 15. doi: 10.3389 /frwa.2020.00015
Zhang, Y., He, L., Liu, L., & Min, Q. 2020. Labor productivity of small-scale agriculture and its influence on agricultural landscape conservation in mountainous areas in China: a case study of rice farming in Hani terraced region. Environmental Science and Pollution Research, Vol. 27, 39795-39806.