توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

تحلیل عوامل اثرگذار بر رضایت مندی سکونتگاههای پیراشهری با تاکید بر ساختار فضایی اجتماعی شهر پردیس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه شهرسازی، واحد امارات متحده عربی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه شهرسازی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.
3 دانشیار گروه شهرسازی ، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
رضایت‌مندی ساکنان از محیط زندگی یکی از عوامل کلیدی و اثرگذار در ارتقاء کیفیت زندگی و پایداری شهری به شمار می‌رود. با توجه به تغییرات سریع اجتماعی و اقتصادی در جوامع شهری، بررسی تأثیر ساختار فضایی اجتماعی بر رضایت‌مندی ساکنان ضروری است. این مقاله از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت ماهیت توصیفی-تحلیلی است. هدف پژوهش، تحلیل عوامل اثرگذار بر رضایت مندی سکونتگاههای پیراشهری با تاکید بر ساختار فضایی اجتماعی شهر پردیس می باشد. برای تجزیه و تحیلیل یافته ها از روش دیمتل فازی استفاده شد. ابعاد عوامل تحقیق در 5 بعد (محیطی، اجتماعی و فرهنگی، اقتصادی، کالبدی و مدیریتی) مورد بررسی واقع گردید. نتایج حاصل از دیمتل فازی نشان می دهد که در معیار محیطی، اجتماعی و فرهنگی، اقتصادی، کالبدی و مدیریتی به ترتیب شاخص های سکوت و آرامش محیطی، آرامش و رفاه شهروندان، ثبات اقتصادی، کیفیت حمل و نقل عمومی و میزان مشارکت شهروندان در تصمیم گیرهای شهری به عنوان عوامل کلیدی با تأثیر مستقیم بر رضایت‌مندی ساکنان شناخته شد. در این میان، عدم توجه کافی به این عوامل می‌تواند منجر به کاهش کیفیت زندگی، افزایش نارضایتی و بروز مشکلات اجتماعی گردد. از سوی دیگر، ساختار فضایی شهر نیز تحت تأثیر این عوامل قرار دارد و می‌تواند بر تعاملات اجتماعی و انسجام جامعه و در نهایت رضایت مندی مسکونی تأثیر بگذارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


احمدی، پروین و چاره‌جو، فرزین. (1400). بررسی میزان رضایتمندی ساکنان مسکن مهر از کیفیت سکونتی آن با رویکردی ویژه به شاخص‌های مسکن پایدار نمونه موردی: مسکن مهرشهرک بهاران. برنامه‌ریزی فضایی، 11(1)، 93-119.
اکبریان رونیزی، سعیدرضا. (1397). ارزیابی رضایتمندی شهروندان از کیفیت محیط سکونتی (مطالعه موردی: شهر زرقان). پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 6(1)، 113-127.
امینی، صبا؛ حسینی، سیدباقر و نوروزیان ملکی، سعید. (1392). بررسی تطبیقی میزان رضایت‌مندی ساکنان بین دو نمونه از مجتمع‌های مسکونی میان­مرتبه و بلندمرتبه، نمونه‌های موردی: مجتمع‌های مسکونی شهید محلاتی و سبحان. معماری و شهرسازی آرمان شهر، 6(11)، 1-13.
ایزدی، حسن؛ سپیده، برزگر؛ پاکشیر، عبدالرضا و حاجی پور، خلیل. (1393). سنجش ارزش‌های محیطی اثرگذار بر رضایت‌مندی از محل سکونت، مورد شناسی: محدوده معالی آباد شیراز. جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای، 4(11)، 49-66.
آجیلیان ممتاز، شیوا؛ رفیعیان، مجتبی و آقاصفری، عارف. (1396). بررسی عوامل مؤثر بر رضایت‌مندی سکونتی از پروژه‌های مسکن اقشار کم‌درآمد (موردپژوهشی: مسکن مهر قرقی (شهرک مهرگان). معماری و شهرسازی ایران، 8(1)، 247-257.
آریان کیان، مصطفی و میرکتولی، جعفر. (1399). بررسی تأثیر حضورپذیری و حس رضایت‌مندی ساکنان محیط‌های مسکونی از امنیت اجتماعی سکونت‌های شهر گرگان. مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه‌ای، 1(2)، 19-34.
براتی، ناصر و کاکاوند، الهام. (1392). ارزیابی تطبیقی کیفیت محیط سکونت شهری با تأکید بر تصویر ذهنی شهروندان (مطالعه موردی: شهر قزوین). نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، 18(3)، 25-32.
حج فروش، شهاب‌الدین. (1401). ارزیابی عملکرد مؤلفه‌های کیفیت محیط شهری و نقش آن در ارتقاء رضایت شهروندان (مطالعه موردی: شهر یزد). جغرافیا و روابط انسانی، 4(4)، 304-322.
حسین‌آبادی، سعید. (1401). تحلیل نقش ابعاد محیط مسکونی در رضایتمندی سکونتی، مطالعه موردی: محله بالای قاین. مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 13(49) 78-58.
حسینی، سیدباقر؛ کاملی، محسن؛ صفری، مصطفی و میرفخرایی، علی. (1394). بررسی مؤلفه‌های سنجش کیفیت شهرک‌های مسکونی (مطالعه موردی: شهرک امید). معماری و شهرسازی پایدار، 3(1)، 91-100.
خلخالی، سیده زهرا و آیوازیان، سیمون. (1399). بررسی عوامل مؤثر بر رضایت‌مندی ساکنان از مجتمع‌های مسکونی، مورد مطالعاتی: مجتمع مسکونی دانشگاهیان الهیه. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، 13(32)، 67-81.
درویشی، یوسف؛ سرحانی، فائقه و فلاح برندق، رقیه. (1397). سنجش میزان رضایت از محیط مسکونی در سکونتگاه‌های غیررسمی (مطالعه موردی: منطقه سلمان آباد شهر اردبیل). مجله علمی رویکردهای پژوهشی در علوم اجتماعی، 4(13)، 207-194.
رفیعیان، مجتبی؛ عسگری، علی و عسگری زاده، زهرا. (1387). سنجش ارزش‌های محیطی تأثیرگذار در انتخاب واحدهای مسکونی ساکنین نواب با استفاده از روش انتخاب تجربی. فصلنامه بین‌المللی مهندسی صنایع و مدیریت تولید، 19(6)، 13- 22.
زیاری، کرامت اله؛ اسدی، صالح و مولائی قلیچی، محمد. (1392). ارزیابی ساختار فضایی و تدوین راهبردهای توسعه شهری شهر جدید پردیس. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 45(4)، 1- 28.
شعبانی، محمدمهدی. (1395). تأثیر شاخص‌های اجتماعی بر رضایتمندی سکونتی ساکنان مناطق مرکزی پاریس. فصلنامه هنر و تمدن شهر، 14(12)، 51-60.
شکری فیروزجاه، پری؛ احمدی، حسن؛ مهدوی، مائده و خسروی، عباس.(1396).سنجش میزان رضایتمندی سکونتی شهروندان از کیفیت محیط در محله‌های شهری (مطالعه موردی: محلات شهر بابلسر). فصلنامه مطالعات ساختار و کارکرد شهری، 4(14)، 52-31.
شکری، پری؛ احمدی، حسن؛ مهدوی، مائده و خسروی، عباس. (1396). سنجش میزان رضایتمندی سکونتی شهروندان از کیفیت محیط در محله‌های شهری (مطالعه موردی: محلات شهر بابلسر). مطالعات ساختار و کارکرد شهری، 4(14)، 31-52.
شهابیان، پویان؛ سعیدپور، سمیرا و پیرایه گر، میلاد. (1393). سنجش رضایتمندی سکونتی ساکنان محله منظریه (بافت جدید) و ساکنان محله خواهر امام (بافت قدیم) در شهر رشت. آمایش محیط، 7(24)، 41-62.
صفری، روجیار. (1392). خزش شهری و خورندگی اراضی روستایی؛ مورد: شهر مریوان و روستاهای پیرامونی (1390-1357). پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.
عزیزی، محمدمهدی و رحمانی، مهرداد. (1393). ارزیابی کیفیت محیط درمجموعه‌های مسکونی اقشار کم‌درآمد: مورد پژوهی مجموعه‌های مسکونی مهرشهر تاکستان. صفه، 24(64)، 61-74.
علیپور، درسا و شهابیان، پویان. (1398). ارزیابی عوامل مؤثر بر رضایتمندی از کیفیت محیطی محلات مسکونی (نمونه موردی: شهر جدید پردیس). فصلنامه آمایش محیط، 46، 21-39.
غفوریان، میترا و حصاری، الهام. (1395). بررسی عوامل و متغیرهای زمینه‌ای مؤثر بر رضایت‌مندی ساکنان از محیط مسکونی. مطالعات شهری، 5(18)، 91-100.
مرکز آمار ایران. (1395).
مزرعه، امیررضا. (1400). نقش مدیریتی عمرانی در بهسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده شهری با تأکید بر ارتقاء کیفیت زندگی. جغرافیا و روابط انسانی، 4(2)، 101-120.
مطلبی، قاسم؛ خدادادی آق قلعه، فاطمه و اکبری، علی.(1395). تأثیر احساس امنیت بر رضایت‌مندی سکونتی در مجتمع مسکونی هزار دستگاه نازی‌آباد تهران بر اساس مدل (C.P.T.E.D). هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی، 21(1)، 67-78.
سبحانی، نوبخت؛ زیویار، پروانه و سرور، رحیم. (1398). بررسی و تحلیل روابط علّی و معلولی شاخص‌های تأثیرگذار بر مدیریت یکپارچه حریم پایتخت. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 51(2)، 429-451.
مظفری، نگین؛ لطیفی، بیتا و برک­پور، ناصر. (1394). سنجش و مقایسه میزان رضایت‌مندی ساکنان از سیستم سکونتی (مطالعه موردی: مناطق 3 و 11 شهر تهران). فصلنامه مطالعات شهری، 5(17)، 77-92.
ناصری، سینا؛ منصوری، سیدامیر و براتی، ناصر. (1403). مقایسه نقش دو رویکرد منظر و برنامه‌ریزی در ارتقاء کیفیت سکونت در ایران با تکیه‌بر مسکن مهر. مجله منظر، 16(67)، 26-39.
Grigsby, W., & Rosenbery, L. (2013). Urban Housing Policy. Aps Publications: NY.
Strazzera, E., Mura, M., & Contu, D. (2012). Combining choice experiments with psychometric scales to assess the social acceptability of wind energy development projects. Energy Policy, 48, 334–347.
Amole, D. (2009). Residential satisfaction in students housing. Journal of Environmental Psychology, 29, 76-85.
Byun, G., & Ha, M. (2016). The factors influencing residential satisfaction by public rental housing type. Journal of Asian Architecture and Building Engineering, 15(3), 535-542. DOI: 10.3130/jaabe.15.535
Hur, M., Nasar, J. L., & Chun, B. (2010). Neighborhood satisfaction, physical and perceived naturalness, and openness. Journal of Environmental Psychology, 30, 52-59.
Wang, F., & Wang, D. (2020). Changes in residential satisfaction after home relocation: A longitudinal study in Beijing, China. Urban Studies, 57(3), 583-601.
Ge, J., & Hokao, K. (2006). Research on residential lifestyles in Japanese cities from the viewpoints of residential preference, residential choice, and residential satisfaction. Journal of Landscape and Urban Planning, 78, 165-178.
Thorsson, S., Lindqvist, M., & Lindqvist, S. (2004). Thermal bioclimatic conditions and patterns of behaviour in an urban park in Goteborg, Sweden. International Journal of Biometeorology, 48, 149–156.
Gaitani, N., Mihalakakou, G., & Santamouris, M. (2007). On the use of bioclimatic architecture principles to improve thermal comfort conditions in outdoor spaces. Journal of Building and Environment, 42, 317-324.
Tu, K. J., & Lin, L. T. (2008). Evaluative structure of perceived residential environment quality in high-density and mixed-use urban settings: An exploratory study on Taipei City. Landscape and Urban Planning, 87(3), 157–171.
Mohit, M. A., Ibrahim, M., & Rashid, Y. R. (2010). Assessment of residential satisfaction in newly designed public low-cost housing in Kuala Lumpur, Malaysia. Habitat International, 34(1), 18-27.
Lin, S., & Li, Z. (2017). Residential satisfaction of migrants in Wenzhou, an "ordinary city" of China. Habitat International, 66, 76–85.
Ge, J., & Hokao, K. (2006). Research on residential lifestyle in Japanese cities from the viewpoint of residential preferences and residential choice.
Shahabian, P., Saeidpour, S., & Pirayegar, M. (2014). The evaluation of residential satisfaction of the residents of Manzariyeh versus the residents of Khahare Imam in the city of Rasht. Amayesh Mohit, 7(24), 41-62.
Emmanuel, J. (2012). Housing quality to the low-income housing producers in Ogbere, Ibadan, Nigeria. Social and Behavioral Sciences, 35, 483-494.
Al-Homoud, M., & Is-haqat, H. (2019). Exploring the appropriateness of the royal initiative for housing for the low-income group in Jordan. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 471.
Westaway, M. S. (2006). A longitudinal investigation of satisfaction with personal and environmental quality of life in an informal South African housing.
Kim, J. H., Pagliari, F., & Preston, J. (2005). The intention to move and residential location choice behaviour. Urban Studies, 42(9), 1-16.
Wang, D., & Li, S. (2004). Housing preferences in a transitional housing system: The case of Beijing. Environment and Planning, 36, 69-87.
Coulombel, N. (2010). Residential choice and household behavior: State of the art. European Commission: École normale supérieure de Cachan.
Lerman, S. R. (1976). Location, housing, automobile ownership, and mode to work: A joint choice model. Transportation Research Board Business Office, 610, 6-11.
Cooper, J., Ryley, T., & Smith, A. (2001). Energy trade-offs and market responses in transport and residential land-use patterns: Promoting sustainable development policy. Urban Studies, 38, 1573-1588.
Abdul Rawoof, P., Pendyala, R. M., Bhat, C. R., & Waddell, P. A. (2011). Modeling the choice continuum: An integrated model of residential location, auto ownership, bicycle ownership, and commute tour mode choice decisions. Transportation, 38(6), 933-958.
Ohdoko, T. (2008). Comparison of complete combinatorial and likelihood ratio tests: Empirical findings from residential choice experiments. Selected paper prepared for presentation at the American Agricultural Economics Association Annual Meeting, Orlando, FL.
Arku Ziama, J., & Li, B. (2018). Residents post-occupancy evaluation of social housing in Liberia. Journal of Building Construction and Planning Research, 6, 1-22.
Pang, Y., Zhang, W., & Jiang, H. (2024). A socio-spatial exploration of rural livability satisfaction in megacity Beijing, China. Ecological Indicators, 158, 111368.
Lin, C. J., & Wu, W. W. (2008). A causal analytical method for group decision-making under fuzzy environment. Expert Systems with Applications, 34(1), 205–213.