توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

طراحی الگوی متناسب جهت دستیابی به توسعه پایدار مناطق پیراشهری بر مبنای شاخص های زیست محیطی (مورد مطالعه: چابهار)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
3 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
چکیده
امروزه رشد شهرنشینی سبب شده است تا محیط­های طبیعی پیرامون شهرها از بین رفته و مخاطرات زیست­محیطی از مقیاس جهانی خود به مقیاس محلی (شهری و منطقه­ای) تنزل یابد. در این راستا هدف پژوهش حاضر طراحی الگوی متناسب جهت دستیابی به توسعه پایدار مناطق پیراشهری چابهار بر مبنای شاخص­های زیست­محیطی، می­باشد. تحقیق حاضر ازنظر هدف در زمره تحقیقات کاربردی و ازنظر روش در چارچوب روش توصیفی-تحلیلی قرارگرفته است، جمع­آوری اطلاعات به روش میدانی بوده و ابزار تحقیق پرسشنامه است. جامعه آماری موردپژوهش شامل کلیه کارشناسان، اساتید و محققین دانشگاهی مرتبط با موضوع پژوهش در چابهار می­باشند که حجم نمونه بر اساس نمونه­گیری هدفمند 40 نفر انتخاب شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده­های پژوهش از نرم­افزارهای SPSS و AMOS و تحلیل معادلات ساختاری برای ترسیم الگوی متناسب دستیابی به توسعه پایدار مناطق پیراشهری بر مبنای شاخص­های زیست­محیطی استفاده شد. نتایج بیانگر آن است که شرایط زیست­محیطی با ضریب تأثیر 22/0 و میزان معناداری 0.006 بر دستیابی به توسعه پایدار مناطق پیراشهری اثر داشته است. همچنین منابع و خدمات محیط، سلامت محیط و انرژی بر دستیابی بر توسعه پایدار مناطق پیراشهری به ترتیب با ضرایب مسیر 30/0، 62/0 و 56/0 اثرگذار بوده است به‌گونه‌ای که سلامت محیط دارای بیشترین میزان اثرگذاری و منابع و خدمات محیط، دارای کمترین میزان اثرگذاری بر دستیابی بر توسعه پایدار مناطق پیراشهری داشته­اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


انصاری اردلی، علیرضا، محمدرضایی، رسول،  یادآور، حسین. 1399. تبیین مدل توسعه پایداری زیست‌محیطی روستایی: نواحی روستایی استان چهار‌محال و ‌بختیاری. نشریه محیط‌زیست طبیعی. دوره 73. شماره 3. صص 443-456. doi: 10.22059/jne.2020.298341.1926
پناهنده، محمد، عابدین‌زاده، نیلوفر، و روانبخش، مکرم. 1389. ارزیابی اثرات زیست‌محیطی کارخانۀ کمپوست شهر یزد. علوم و تکنولوژی محیط‌زیست. دوره 12. شماره 3. صص 87-100.  https://sanad.iau.ir/fa/Article/839460
حبیبی، سونا، صالحی، صادق. 1402. روستائیان و رفتارهای محیط‌زیستی (مطالعه‌ای کیفی در باب چگونگی وضعیت جامعه‌پذیری محیط‌زیستی در روستاهای غرب گیلان). پژوهش­های روستائی، . دوره 14. شماره 2. صص 264-285. doi: 10.22059/jrur.2023.92916
رحمتی، علیرضا. 1391. بررسی روند ارزیابی اثرات محیط زیستی در ایران چالش‌ها و راهکارها. نشریۀ محیط‌زیست و توسعه. دوره 3. شماره 5. صص 1-15. https://www.magiran.com/p1010003
رضائی، فاطمه، طبری، مجتبی، فرهادی محلی، علی، مجیبی، تورج. 1402. توسعه پایدار: از سیاست‌گذاری تا عمل (تبیین مدل شکاف خط‌مشی‌های عمومی در حوزه محیط‌زیست). فصلنامه علمی آموزش محیط‌زیست و توسعه پایدار. دوره 12. شماره 1. صص 137-153. 10.30473/ee.2023.59822.2388
رئیسی، لیلا. 1387. رابطۀ حفاظت از محیط‌زیست با صلح و توسعۀ پایدار. فصلنامۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی. دوره 3. شماره 10. صص 134-109.  https://ensani.ir/fa/article/265486
شاهنوشی، مجتبی، و عبدالهی، عظیمه السادات. 1386. تحلیلی بر فرهنگ زیست‌محیطی مردم اصفهان و برخی از عوامل مؤثر بر آن. مجلۀ پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان، . دوره 23. شماره 2. صص 15-34. http://ensani.ir/fa/article/252061
صدیقیان، علی، حسینی، سیدامیرحسین.1399. بررسی و تحلیل اثرات زیست­محیطی توسعه شهر اسلامشهر بر منطقه پیراشهری آن با رویکرد Dpsir، هفتمین همایش ملی مطالعات و تحقیقات نوین در حوزه علوم جغرافیا، معماری و شهرسازی ایران، تهران. https://civilica.com/doc/1028524
عزمی، آئیژ، و مطیعی لنگرودی، سیدحسن. 1390. مروری بر مشکلات زیست‌محیطی روستاهای ایران و راهکارهای حل این مشکلات. مسکن و محیط روستا. دوره 30. شماره 133. صص 101-118. http://jhre.ir/article-1-20-fa.html
فرهمند، مهناز، شکوهی‌فر، کاوه، و سیارخلج، حامد. 1393. بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر رفتارهای زیست‌محیطی (مورد مطالعه: شهروندان شهر یزد). مطالعات جامعه‌شناختی شهری (مطالعات شهری) . دوره 4. شماره 10. صص 109-141. https://sanad.iau.ir/Journal/urb/Issue/45017
فیروز‌آبادی، سید احمد، و عظیم‌زاده، دلارام.1391. فقر روستایی و تخریب محیط‌زیست (موردمطالعه: روستاهای سرخون و بیدله از توابع استان چهارمحال و بختیاری). توسعۀ محلی (روستائی-شهری). دوره 4. شماره 2. صص 99-120.  doi: 10.22059/jrd.2013.30288
قاسمی سیانی، محمد،  کلانتری خلیل‌آباد، حسین. 1390. مدیریت مواد زائد محیط‌زیست روستا و نقش آن در توسعه پایدار با تأکید بر مشارکت­های مردمی. فصلنامه اطلاعات جغرافیایی «سپهر». دوره 20. شماره 80. صص 72-78. https://www.sepehr.org/article_26312.html?lang=fa
لطفی، حیدر، نامی، محمدحسن، حسن‌پور، جعفر، و بحیرایی، حمید. 1390. امنیت زیست‌محیطی و سیاست‌گذاری امنیت ملی. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی (جغرافیای انسانی) . دوره 3. شماره 4. صص 121-144. sid. https://sid.ir/paper/177110/en
محمدی ده چشمه، مصطفی. 1403. راهبردهای توانمندسازی زیست‌محیطی در سکونتگاه‌های انسانی (مطالعۀ شهرستان دلفان، استان لرستان). برنامه­ریزی فضایی. دوره 14. شماره 1. صص 1-20.  doi: 10.22108/sppl.2023.138376.1735
مرادی، عاطفه، دانشور، مریم، دانشپور، سید عبدالهادی، بهمن پور، هومن. 1402. برازش مدل تلفیقی مکان‌سازی مناطق پیراشهری با تأکید بر تعادل زیست‌محیطی. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. دوره 23. شماره 68. صص ۲۲۳-۲۴۲. http://jgs.khu.ac.ir/article-1-3657-fa.html
مولایی، هوشنگ. 1396. توسعه پایدار روستایی و محیط‌زیست،پنجمین کنگره بین‌المللی عمران، معماری و توسعه شهری، تهران. https://civilica.com/doc/735302
یمینی، محمدجواد، و جعفری‌نیا، غلامرضا. 1402. بررسی نقش رابطۀ بین سرمایۀ اجتماعی و رفتارهای زیست‌محیطی شهروندان (موردمطالعه: شهر جم-استان بوشهر). فصلنامۀ برنامه‌ریزی و توسعۀ محیط شهری. دوره 3. شماره 9. صص 82-69. 10.30495/juepd.2022.697770
Ayres, H. 2010. Development of a Conceptual Framework for Sustainability Indicators Used in Structure Planning, Land Environment and People Research Report, No 13. https://researcharchive.lincoln.ac.nz/entities/publication/0abab438-58fc-4dd0-816c-fee87e2a2d98
Bassani, M.L., Ferreira, L.V. 2017. The Energy Access in Rural or Isolated Areas in Brazil: A Viability Review, Project Coordinator: Karina Marzano Franco‚ Belo Horizonte. https://ssrn.com/abstract=2905891
Howard, E. 2012. Garden cities of tomorrow, 1st MIT Press Pbk. Ed. https://mitpress.mit.edu/9780262580021/garden-cities-of-to-morrow/
Siracusa. G., D.Angela, R., La, p. and Paolo, L., 2008. New frontiers for sustainability: Emergy evaluation of an Eco village, Environ Devsustain, 845-846. https://link.springer.com/article/10.1007/s10668-007-9087-2
Sutcliffe, L.F.R; Maier, A.M; Moultrie, J, Clarkson, P.J, 2009, Development of a framework for assessing sustainability in new product development, International conference on engineering design, Stanford university, Stanford, CA, USA. https://www.designsociety.org/publication/28789/Development+of+a+framework+for+assessing+sustainability+in+new+product+development
Tukker, A. 2000, Life cycle assessment as a tool in environmental impact assessment, Environmental Impact Assessment Review, 20(4): 435-456. https://doi.org/10.1016/S0195-9255(99)00045-1