توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

شناسایی عوامل کلیدی موثر در عدم تحقق پذیری شاخص های توسعه انسانی در نواحی پیراشهری چابهار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار علوم اقتصادی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده
چابهار به عنوان دورازه توسعه شرق کشور دارای فرصت‌های اقتصادی متعددی است، ولی متاسفانه پایین‌ترین رتبه را در شاخص توسعه انسانی را داراست. بر این پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل کلیدی موثر در عدم تحقق‌پذیری شاخص‌های توسعه انسانی در نواحی پیراشهری چابهار انجام شده است. از این رو، نظر هدف، کاربردی و دارای ماهیت تفسیری و تحلیلی و از لحاظ روش در گروه پژوهش کیفی-کمی قرار دارد. به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش تئوری زمینه‌ای و مدل (F-ARAS)، استفاده شده است. نتایج نشان داد، مقولات (حاشیه‌شدن چابهار از توسعه، محدودیت در زیرساخت‌ها و عدم بهره‌گیری از پتانسیل‌ها و کشف استعدادها) به عنوان عوامل علی شناسایی شدند، که از بین آنها، حاشیه‌شدن چابهار از توسعه با مقدار وزن 421/0، بیشترین میزان اهمیت را شامل شد. سپس مقولات (عدم بهره‌گیری مطلوب از سرمایه اجتماعی، عدم تنوع‌بخشی اقتصادی و توزیع نامناسب امکانات پزشکی و بهداشتی) به عنوان عوامل زمینه‌ای شناسایی شدند، که از بین آنها عدم تنوع‌بخشی اقتصادی با مقدار وزن 419/0، بیشترین میزان اهمیت را شامل شد. در ادامه نیز مقولات مقوله (نبود حکمروایی خوب و رویکرد متمرکز در برنامه‌های توسعه) به عنوان عوامل مداخله‌گر شناسایی شدند، که از بین آنها، رویکرد متمرکز در برنامه‌های توسعه با وزن 425/0، بیشترین میزان اهمیت را شامل شده است. در نهایت، (پیوند صنعت با دانشگاه، توسعه آموزش و توسعه برنامه راهبردی و سرمایه‌گذاری)، به عنوان راهبردهای موثر در توسعه شاخص‌های انسانی در نواحی پیراشهری چابهار شناسایی شدند، که از بین آنها توسعه برنامه راهبردی با مقدار وزن 409/0، بیشترین میزان اهمیت را شامل شد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


افقه، سید مرتضی. آهنگری، عبدالمجید. عسکری­پور لاهیجی، حسین. (1399).  برآورد شاخص توسعه انسانی استان­های ایران و بررسی تاثیر آن بر رشد اقتصادی با استفاده از منطق فازی. فصلنامه­ی اقتصاد مقداری (بررسی­های اقتصادی سابق)، 17(2)، 89-121. doi: 10.22055/jqe.2019.29152.2064
امیرانتخابی، شهرام، جوان، فرهاد و جاوید، لقمان. (1397). تحلیل جایگاه سکونتگاه‌های روستایی در برنامه‌های کلان توسعه کشور مورد مطالعه: برنامه‌های توسعه اقتصادی- اجتماعی پس از انقلاب اسلامی (95-1368). راهبرد اجتماعی فرهنگی، 7(4)، 35-72.
آشنایی، تکتم. دانشپور، سید عبدالهادی. صرافی، مظفر. (1394). تأثیر تحولات پیراشهری بر دگرگونی زمین‏های مستعد زراعی و اهمیت آن در برنامه­ریزی. پژوهش نگرش­های نو در جغرافیای انسانی7(2). 52-33. https://journals.iau.ir/article_664589.html
آل‌عمران، رویا. رحیم­زاده، فرزاد. شکوهی­فرد، سیامک. (1398). سنجش سطح توسعه پایدار با کاربرد شاخص توسعه انسانی (مطالعه موردی: استان­های شمال غرب کشور). دو فصلنامه توسعه پایدار محیط جغرافیایی، 1(1)، 32-17. 10.52547/sdge.1.1.17
جوان، فرهاد. (1400). تبیین نظام توزیع منافع گردشگری در ناحیه روستایی رضوانشهر. روستا و توسعه پایدار فضا، 2(2)، 69-94. doi: 10.22077/vssd.2021.4838.1050
دانشمند نارویی، مرضیه. پهلوانی، مصیب. اسفندیاری، مرضیه. (1401). بررسی اثرات نرخ شهرنشینی بر شاخص توسعه انسانی در کشورهای درحال‌توسعه: روش رگرسیون چندکی. بررسی مسائل اقتصاد ایران، 9(1)، 163-184. doi: 10.30465/ce.2022.39238.1729
دل‌انگیزان، سهراب و نوروزی، حسن. (1397). آینده‌نگاری توسعه منطقه‌ای به روش برنامه‌ریزی سناریو (مورد کاوی: استان کهگیلویه و بویراحمد)، اولین همایش بین‌المللی برنامه‌ریزی اقتصادی، توسعه پایدار و متوازن منطقه‌ای رویکردها و کاربردها، کردستان. https://elmnet.ir/doc/21022232-51942
دینارزهی، خدیجه. زکی، محمدمیثم. (1402). تحلیل راهبرد توسعه انسانی مبتنی بر اقتصاد دانش­بنیان در توسعه منطقه­ای چابهار. مجله آمایش و توسعه3(1)، 1-15. doi: 10.22034/jpd.2024.711896
ریاحی، وحید، جوان، فرهاد و شیخکانلوی­میلان، امید. (1399). تحلیل اثرات صندوق کارآفرینی امید در توسعه اقتصادی سکونتگاه­های روستایی(مطالعه موردی: شهرستان خوی). راهبردهای توسعه روستایی، 7(3)، 267-285. doi: 10.22048/rdsj.2021.266215.1906
ریاحی، وحید، و جوان، فرهاد. (1396). تحلیل و طبقه­بندی سطوح توسعه­یافتگی در راستای برنامه­ریزی راهبردی نواحی روستایی شهرستان تالش. نگرش­های نو در جغرافیای انسانی، 9(3 )، 145-161. https://sanad.iau.ir/Journal/geography/Article/859797
عاقلی، لطفعلی. سام دلیری، مهران. (1400). تأثیر کمک­های رسمی توسعه و سرمایه­گذاری مستقیم خارجی بر توسعه انسانی در کشورهای کمتر توسعه‌یافته. اقتصاد باثبات و توسعه پایدار. 2(2)، 23-44. doi: 10.22111/sedj.2021.39072.1119
عباسی­نژاد، حسین. رفیعی امام، علینقی. (1385). ارزیابی شاخص توسعه انسانی در مناطق روستایی ایران. مجله تحقیقات اقتصادی72(1)، 31-54. 20.1001.1.00398969.1385.41.1.2.5
کاوسی، اسماعیل. احمدی، فخرالدین. (1389). جهانی­شدن و توسعه منابع انسانی. مطالعات راهبردی جهانی‌شدن، 1(1)، 1-29. https://sspp.iranjournals.ir/article_628.html
کریمی موغاری، زهرا.  عباسپور، سحر. (1390). مقایسه شاخص­های توسعه انسانی ایران و ترکیه از (2009–1990) (با تأکید بر سند چشم‌انداز 20 ساله)، سیاسی- اقتصادی، 284، 96-109. https://www.magiran.com/p911307
محمودی، وحید. (1387). رابطه رشد اقتصادی و توسعه انسانی. اطلاعات سیاسی اقتصادی. 252. 1-12. https://ensani.ir/fa/article/89253
مهدیلو، علی. اصغرپور، حسین. کریمی تکانلو، زهرا. (1395). بررسی رابطه علیت بین شاخص توسعه انسانی و رشد اقتصادی در ایران: با رویکرد مدل غیرخطی MS-VAR. برنامه­ریزی و بودجه. 21(2)، 1-12. http://jpbud.ir/article-1-1194-fa.html
نوبخت، محمدباقر. (1391). شاخص توسعه انسانی و مقام ایران در جایگاه جهانی، گزارش راهبردی، مرکز تحقیقات استراتژیک، تهران.
نوری نائینی، محمدسعید. قاسمی، حسام­الدین. کاظمی تریقان، مریم سادات. (1396). بررسی عوامل مؤثر بر شاخص توسعه انسانی در ایران با استفاده از رویکرد میانگین­گیری بیزی. پژوهش­های رشد و توسعه اقتصادی. 8(29)، 45-60. 20.1001.1.22285954.1396.8.29.3.2
ویسی، فتح­اله. بابایی اقدم، فریدون. ابراهیم­زاده آسمین، حسین. (1392). بررسی تطبیقی وضعیت اخص توسعه انسانی در کشورهای شبه‌قاره، فصلنامه مطالعات شبه‌قاره. 5 (17). 153-170. https://jsr.usb.ac.ir/article_1407.html
Absalyamova, G., Absalyamov. B. Mukhametgalieva. F. (2015). Management of the Sustainable Development of Human Capital in the Terms of Macroeconomic Instability. Journal of Procedia Economics and Finance, 24(1), 13-17. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(15)00606-1
Absalyamova, G., Absalyamov. B. Mukhametgalieva. F. (2015). Management of the Sustainable Development of Human Capital in the Terms of Macroeconomic Instability. Journal of Procedia Economics and Finance, 24(1), 13-17. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(15)00606-1
Ahad Hassan, A. (2016). Human Capital and Economic Growth of Pakistan. Business & Economic Review, 8(1), 77-86. RePEc:bec:imsber:v:8:y:2016:i:1:p:77-86
Ahad Hassan, A. (2016). Human Capital and Economic Growth of Pakistan. Business & Economic Review, 8(1), 77-86. RePEc:bec:imsber:v:8:y:2016:i:1:p:77-86
Basu, S. (1997). The Conservatism Principle and the Asymmetric Timeliness of Earnings. Journal of Accounting & Economics, 24(1), 3-37. https://doi.org/10.1016/S0165-4101(97)00014-1
Basu, S. (1997). The Conservatism Principle and the Asymmetric Timeliness of Earnings. Journal of Accounting & Economics, 24(1), 3-37. https://doi.org/10.1016/S0165-4101(97)00014-1
Buxton, M. Tieman, G. Bekessy, S. Budge, T. Mercer, D. Coote, M. Morcombe, j. (2016). Change and Continuity in Peri-urban Australia: State of the Peri –urban Regions – A Review of the Literature, Monograph 1 – Change and Continuity in Peri-Urban Australia, RMIT University, Melbourne.
Buxton, M. Tieman, G. Bekessy, S. Budge, T. Mercer, D. Coote, M. Morcombe, j. (2016). Change and Continuity in Peri-urban Australia: State of the Peri –urban Regions – A Review of the Literature, Monograph 1 – Change and Continuity in Peri-Urban Australia, RMIT University, Melbourne.
Frazier, J. (1997). Sustainable Development:Modern Elixir or Sack Dress?, Environmental Conservation, 24(2), 182-193. https://doi.org/10.1017/S0376892997000246
Frazier, J. (1997). Sustainable Development:Modern Elixir or Sack Dress?, Environmental Conservation, 24(2), 182-193. https://doi.org/10.1017/S0376892997000246
Khan, U. (2020). The nexus between urbanization, gross capital formation, and economic growth: A study of Saudi Arabia. The Journal of Asian Finance, Economics, and Business, 7(12), 677-682. https://www.kci.go.kr/kciportal/landing/article.kci?arti_id=ART002660214
Khan, U. (2020). The nexus between urbanization, gross capital formation, and economic growth: A study of Saudi Arabia. The Journal of Asian Finance, Economics, and Business, 7(12), 677-682. https://www.kci.go.kr/kciportal/landing/article.kci?arti_id=ART002660214
Kovacevic, M. (2011). Review of HDI Critiques and Potential Improvements. UNDP: HDR. Research Paper 2010/33.
Kovacevic, M. (2011). Review of HDI Critiques and Potential Improvements. UNDP: HDR. Research Paper 2010/33.
Marshall, F., Waldman, L., MacGregor, H., Mehts, L., Randhawa, P., (2009), On The Edge Of Sustainability: Perspective On Peri -Urban Dynamics, STEPS Working Paper 35, Brighton: STEPS Centre.
Marshall, F., Waldman, L., MacGregor, H., Mehts, L., Randhawa, P., (2009), On The Edge Of Sustainability: Perspective On Peri -Urban Dynamics, STEPS Working Paper 35, Brighton: STEPS Centre.
Nayak, P. (2008). Human Development: Concept and Measurement, Economic Growth and Human Development in North East India. Oxford University Press, New Delhi, 3-18.
Nayak, P. (2008). Human Development: Concept and Measurement, Economic Growth and Human Development in North East India. Oxford University Press, New Delhi, 3-18.
Rains, G. Stewart. F. & Ramirez. A. (2000). Economic Growth and Human Development. World Development, 28(2), 197-219. https://doi.org/10.1016/S0305-750X(99)00131-X
Rains, G. Stewart. F. & Ramirez. A. (2000). Economic Growth and Human Development. World Development, 28(2), 197-219. https://doi.org/10.1016/S0305-750X(99)00131-X
Ravetz, J. Fertner, Ch. Nielsen, Th. (2013). The Dynamics of Peri urbanization, Nilsson, K.; Pauleit, S.; Bell, S.; Aalbers, C.; Nielsen, Th. (Eds.), Peri-urban futures; Scenarios and models for land use change in Europe, Springer, pp.13-44.
Ravetz, J. Fertner, Ch. Nielsen, Th. (2013). The Dynamics of Peri urbanization, Nilsson, K.; Pauleit, S.; Bell, S.; Aalbers, C.; Nielsen, Th. (Eds.), Peri-urban futures; Scenarios and models for land use change in Europe, Springer, pp.13-44.
Streeten, P. (1981). First Things First: Meeting Basic Needs in Developing Countries. Oxford University Press.
Streeten, P. (1981). First Things First: Meeting Basic Needs in Developing Countries. Oxford University Press.
Suri, T. & Boozer. M.A. (2011). Paths to Success: The Relationship between Human Development and Economic Growth. World Development, 39(4), 506-522. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2010.08.020
Suri, T. & Boozer. M.A. (2011). Paths to Success: The Relationship between Human Development and Economic Growth. World Development, 39(4), 506-522. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2010.08.020
UNDP. (1990, 1999, 2010, 2011, 2015, 2016). Human Development Report. Oxford University Press, New York.
UNDP. (1990, 1999, 2010, 2011, 2015, 2016). Human Development Report. Oxford University Press, New York.