توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

تحلیل آسیب‌پذیری فیزیکی بافت شهری تالش و فضاهای پیرامونی آن در برابر مخاطره زمین‌لرزه

نوع مقاله : مقاله برگرفته از رساله دکتری

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.
2 دانشیار گروه جغرافیا، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران
3 استادیارگروه جغرافیا، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران
چکیده
پژوهش حاضر باهدف بررسی؛ آسیب­پذیری فیزیکی بافت شهری در مقابل خطر زمین­لرزه در فضاهای پیرامونی شهر تالش انجام‌شده است، ازاین‌رو  به لحاظ هدف کاربردی، و ازنظر هدف روش کمی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه­ای، اسنادی و میدانی است. همچنین در راستای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از محیط نرم‌افزار GIS، EXPERT CHOICE، و مدل فازی استفاده‌شده است. نتایج نشان داد، که از 904 هکتار منطقه موردمطالعه 521 هکتار(63/57 درصد) در وضعیت آسیب­پذیری کم، 140 هکتار(48/15 درصد) در وضعیت آسیب­پذیری خیلی کم، 117 هکتار(94/12 درصد) در وضعیت آسیب‌پذیری متوسط، 87 هکتار(62/9 درصد) در وضعیت آسیب­پذیری زیاد و تنها 70 هکتار(74/7 درصد) در وضعیت آسیب‌پذیری خیلی زیاد قرار دارد. همچنین نتایج مبنی بر آن است که از بین شاخص­های موردمطالعه به ترتیب: تراکم جمعیت با مقدار وزن 77/0، کیفیت ابنیه با مقدار 74/0، مساحت قطعات با مقدار  68/0، در آسیب­پذیری فیزیکی شهر تالش در برابر زلزله بیشترین اهمیت را شامل شده­اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


احدنژاد، محسن.(­1388). مدل­سازی آسیب­پذیری شهرها در برابر زلزله مطالعه موردی شهر زنجان. رساله دکتری جغرافیا و برنامه­ریزی شهری به راهنمایی مهدی قرخلو. دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تهران.
جوان، فرهاد؛ آتش‌بهار، رامین و مطلب­پور، آزاده. (1404). پهنه‌بندی مخاطرات محیطی در مقاصد گردشگری با تأکید بر سیلاب (مطالعه موردی: شهرستان سروآباد، استان کردستان). پژوهش­های محیطی در قلمروهای کوهستانی، 1(3)، 43-56.
خدادادی، فاطمه. انتظاری، مژگان. ساسان­پور، فرزانه.(1399). تحلیل آسیب­پذیری شهری در برابر مخاطره زلزله با روش ELECTRE FUZZY (مطالعه موردی: کلان­شهر کرج). نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال 20. شماره 56.
زندمقدم، بازدار. کامیابی، محمدرضا. سجاد، سعید.(1398). پهنه­بندی و رویکرد فضایی بر مدیریت بحران با تأکید بر آسیب­پذیری اجتماعی-فیزیکی شهرها در برابر زلزله (مطالعه موردی: استان ایلام). فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیا (برنامه­ریزی منطقه­ای). سال 9. شماره 2. صص 409-420.
ساسان­پور، فرزانه. موسی­وند، جعفر. (1389). تأثیر عوامل انسان­ساخت در تشدید پیامدهای مخاطرات طبیعی در محیط­های کلان‌شهری با کاربرد منطق فازی و سیستم اطلاعات جغرافیایی نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 13 (16). 29-50.
صادقی، حجت و جوان، فرهاد. (1403). ارزیابی روستاهای گردشگری ایران از لحاظ آسیب‌پذیری ژئوفیزیکی با استفاده از سناریوهای فازی. پژوهش های روستائی، 15(4)، 85-100.
صادقی، حجت و جوان، فرهاد. (1404). آسیب­پذیری روستاهای گردشگری ایران از لحاظ مخاطره زمین لغزش با استفاده از GIS. جغرافیا (نشریۀ انجمن جغرافیایی ایران)، 23(84)، 153-170.
صفری احمدوند، مهدی. (1402). مدیریت بحران در برابر زلزله با تأکید بر رویکرد تاب­آوری شهری (نمونه موردی: شهر الشتر استان لرستان). فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری. سال 7. شماره 89. صص 814-822.
طبیبیان، منوچهر. مظفری، نگین.(­1396). ارزیابی آسیب­پذیری بافت­های مسکونی در برابر زلزله و راهکارهای کاهش آسیب­پذیری. فصلنامه مطالعات شهری. شماره 27.
فرج­زاده اصل، منوچهر. احدنژاد، محسن. امینی، جمال. (1390). ارزیابی آسیب­پذیری مساکن شهری در برابر زلزله مطالعه موردی منطقه 9 شهرداری تهران، مطالعات و پژوهش­های شهری و منطقه­ای، 3.
فرجی سبکبار، حسن علی. امیدی­پور، مرتضی. مدیری، مهدی. بسطامی­نیا، امیر. (1393). ارائه مدل پهنه­بندی آسیب­پذیری شهر اهواز با استفاده از مدل مرتب­سازی گزینه­ها مبتنی بر پروفایل. مدیریت بحران. شماره 6. صص 45-55.
مهدی­زاده، وفا. (1395). میزان تاب­آوری شهر سنندج در بعد زیست­محیطی. اولین همایش بین­المللی اقتصاد شهری با رویکرد اقتصاد مقاومتی، اقدام عمل. اردیبهشت.
همایونی، حمیدرضا. (1385). بررسی مورفولوژیکی اجتماعی بافت قدیم شهرهای ایران در مواجهه با زلزله. مدیریت بحران. مجموعه مقالات اولین همایش ملی مدیریت بحران زلزله. دانشگاه یزد.
Alhawasli, H, Daneshjoo, Kh. (2018). Improving Residential Buildings Performance against the Explosion Using Passive Defense Requirements Case Study:­Designing a Residential Building in Damascus. Trends in Civil Engineering and its Architecture, 2(3), pp 1-8.
Boughton, G.,(1998), The community: central to emergency risk management, Australian Journal of Emergency Management.
Cutter, S.L., Mitchell, J.T., Scott M.S, (2000), revealing the vulnerability of peopleand places: A case study of Georgetown County, South Carolina, Annals of the Association of American Geographers, 90(4), pp 713-737
Gulati, B. (2018). Earhquake Risk Assesment of Buildings Applicability of HAZUS in Dehradum, India, Unpubished Ms Thesis, ITC, the Nethelands.
Javan, F. and Pourgharib,B. (2024). Assessing the Impact of English Language Proficiency in Host Communities on the Sustainability of Rural Tourism(A Case Study of Villages in Gilan Province, Northern Iran). journal of sustainable rural development, 8(1), 119-130. doi: 10.22034/jsrd.2024.458005.1187
Kitchin, R.Dodge, M. (2020). The (In) Security of Smart Cities: Vulnerabilities, Risks, Mitigation, and Prevention. Smart Cities and Innovative Urban Technologies. EBook ISBN9781003132851.
Mohamadi, M., Afrakhteh, H. and Javan, F. (2022). Performance Evaluation of the Modern Rural Management based on Good Governance Approach (Case Study: Villages in Central District of Karaj County). Journal of Research and Rural Planning, 11(1), 59-79. doi: 10.22067/JRRP.V11I1.2108.1021
Naganoh, M., Taniai, M. (2018). Earthquake risk management and emergency responsescenario simulator. [https://www.iitk.ac.in/nicee/wcee/ article/2024.pdf.
Nichols, Jonathan M. (2005). A major urban earthquake: planning for Armageddon, Landscape and Urban Planning, 73, 132-146
Pelling, Mark., Maskrey, A., Ruiz, P., Hall, P., Peduzzi, P., Dao, Q. H., & Kluser, S. (2004). Reducing disaster risk: a challenge for development
Rashed, T. Weeks, J. Couclelis, H. Herold, M. (2017). An integrative GIS and remote sensing model for place-based urban vulnerablitty anlaysis.
Shamsuddin, S. (2020). Resilience resistance: The challenges and implications of urban resilience implementation. Cities. Volume (103). pp 1-8.
Stonich, S.,(2000), The human dimensions of climate change: The political ecology of vulnerability,http://www.isodarco.it/riai01/paper/candriai01stonich.html,2000.
Turner, B. L., I, Kasperson, R.E., Matson, P.A., McCarthy, J.J., Corell, R.W., Christensen, L., Eckley, N., Kasperson, J.X., Luers, A., Martello, M.L., Polsky, C., Pulsipher, A., Schiller, A .(2003). A framework for vulnerability analysis in sustainability science, PNAS, 100 (14), pp 8074-8079.
Weichselgartner, J., (2001). “Disaster mitigation: the concept of vulnerability revisited”; Disaster Prevention and Management, 10­(2): 85-94.
Wisner, B., (2005). Tracking Vulnerability: History, Use, Potential and Limitations of a Concept, Invited Keynote Address, SIDA & Stockholm University, Research Conference, January 12-14
Yamin F., Rahman A., Huq, S.(2005).­“Vulnerability, Adaptation and Climate Disasters: A Conceptual overview”; IDS Institute of Development Studies Bulletin,Vol.36, No. 4, October 2005.