توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

الزامات دستیابی به الگوی مدیریت یکپارچه شهری ـ روستایی در پیرامون کلانشهر تهران (مطالعه موردی: ناحیه ری)

نوع مقاله : مقاله برگرفته از رساله دکتری

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 استاد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.
10.22034/jpusd.2025.548831.1377
چکیده
کاستی‌های ساختاری در نظام مدیریت، ناهم‌افزایی بحرانی بین زیرسیستم‌های اجتماعی - اقتصادی و زیرسیستم‌های اکولوژیکی- اجتماعی نواحی روستایی پیرامون کلانشهرها را تشدید می کند. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف شناسایی الزامات دستیابی به الگوی مدیریت یکپارچه شهری ـ روستایی در پیرامون کلانشهر تهران با مطالعه موردی شهرستان ری انجام شده است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی ـ تحلیلی است. جامعه آماری این تحقیق، تعداد 60 سکونتگاه روستایی شهرستان ری واقع در حریم کلانشهر تهران است و جامعه هدف شامل خبرگان دانشگاهی، مدیران دستگاه‌های اجرایی، مدیران محلی روستاهای مورد مطالعه و خبرگان محلی آگاه در سطح شهرستان ری بوده‌اند. انتخاب خبرگان به صورت هدفمند و با استفاده از روش گلوله‌برفی صورت گرفته است. ابزار گردآوری اطلاعات از طریق پرسشنامه بوده و به‌منظور تحلیل داده‌ها از آزمون‌های تحلیل عاملی اکتشافی، رگرسیون و تحلیل مسیر در محیط نرم‌افزار SPSS استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داد که نخست هشت عامل یکپارچگی سیاستی ـ سرزمینی، یکپارچگی ساختاری ـ مدیریتی، یکپارچگی بخشی ـ سازمانی، یکپارچگی عملکردی ـ اجرایی، یکپارچگی مالی ـ اعتباری، یکپارچگی قانونی، یکپارچگی عمودی و شهروندمداری به عنوان الزامات تحقق‌پذیریِ الگوی مدیریت یکپارچه شهری ـ روستایی شناسایی شد‌ه‌اند که در مجموع 98 درصد از واریانس را تبیین می‌کنند. از سوی دیگر یافته‌های تجربی و تحلیلی انجام شده با تحلیل مسیر، با توجه به «ضریب بتای منفی»، یکپارچگی سرزمینی ـ سیاستی، یکپارچگی سازمانی ـ بخشی، یکپارچگی ساختاری ـ مدیریتی و یکپارچگی عملکردی ـ اجرایی با اثرگذاری مستقیم بر شکل‌گیری مدیریت یکپارچه شهری ـ روستایی در نواحی پیرامون کلانشهر تهران، قویاً بر این نکته تأکید دارند که صرفِ تلاش برای یکپارچه‌سازی و تحقق آن، تضمین‌کننده نتایج مثبت نیست؛ بلکه، شکل‌گیری و نهایتاً اثربخشی یکپارچگی مدیریت شهری ـ روستایی در نواحی پیراشهری به‌شدت وابسته به کیفیت اجرای الزامات بنیادین آن است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات