2
عضو هیات علمی گروه معماری دانشکده هنر و معماری، دانشگاه زابل
3
استادیار گروه معماری دانشگاه گرمسار
10.22034/jpusd.2026.565889.1387
چکیده
هوش مصنوعی میتواند فرآیندهای برنامهریزی، کنترل هزینه، مدیریت کیفیت و هماهنگی بین ذینفعان را بهبود دهد و بهرهوری و شفافیت پروژهها را افزایش دهد. هدف اصلی این مطالعه، تحلیل تأثیر کاربردهای هوش مصنوعی بر مدیریت پروژههای مسکونی فضاهای پیراشهری شهری است تا میزان و نحوه اثرگذاری آن بر بهبود عملکرد فرآیندهای مدیریت پروژه مشخص گردد.این تحقیق از نوع توصیفی–تحلیلی و کاربردی است. دادهها بهصورت میدانی از طریق پرسشنامه محققساخته جمعآوری شدهاند و جامعه آماری شامل کارشناسان، متخصصان حوزه ساختوساز و کارشناسان دانشگاهی است که حجم نمونه با استفاده از نموه در دسترس 209 نفر تعیین گردید. از تحلیل عاملی اکتشافی، تی تک نمونه ای، همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی، تحلیل واریانس و تعقیبی دانکن استفاده شد. این پژوهش در فضاهای پیراشهری شیراز انجام شده است و نتایج آن محدود به ساختار و ویژگیهای پیراشهری، سازمانی و پروژهای این قلمرو جغرافیایی میباشد. تحلیل عاملی اکتشافی سه بعد اصلی کاربردهای هوش مصنوعی در پروژههای مسکونی فضاهای پیراشهری شهری را شناسایی کرد که ۸۸ درصد واریانس کل را تبیین میکنند: «خودکارسازی و بهینهسازی فرآیندها»، «یادگیری و پیشبینی هوشمند» و «پشتیبانی تصمیم و نظارت هوشمند». آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که بین کاربردهای هوش مصنوعی و شاخصهای مدیریت پروژه رابطهای بسیار قوی و معنادار وجود دارد (r = 0/971). رگرسیون خطی ساده تأثیر مستقیم و معنادار کاربردهای هوش مصنوعی بر بهبود عملکرد مدیریت پروژههای مسکونی را با ضریب تعیین 943/۰ تأیید کرد. همچنین، نتایج آزمون تحلیل واریانس (ANOVA) و آزمون تعقیبی دانکن تفاوت معناداری در دیدگاه گروههای شغلی مختلف نشان داد؛ بهگونهای که کارشناسان دانشگاهی و پژوهشگران بالاترین میانگین تأثیرپذیری را نسبت به سایر گروهها گزارش کردند. این نتایج بیانگر آن است که استفاده هدفمند از فناوریهای هوش مصنوعی میتواند در زمینههایی مانند برنامهریزی زمانی، برآورد هزینه، ارزیابی ریسک، کنترل کیفیت و تصمیمگیری مدیریتی نقش تعیینکنندهای ایفا کند.