رشد شتابان شهرنشینی و غلبه مناسبات اقتصادی بر ارزش‌های بوم‌شناختی، شهروندان را با چالش‌هایی چون فرسودگی روانی و گسست از طبیعت مواجه ساخته است. در چنین شرایطی، مفهوم «پناهندگی شهری» به عنوان نیاز انسان به فضاهایی برای بازیابی آرامش و بازسازی ارتباط با طبیعت اهمیتی فزاینده یافته است. باغشهرهای پیرامون شهر زنجان، به عنوان نمونه‌هایی ارزشمند از سکونتگاه‌های هم‌ساز با طبیعت، واجد کیفیاتی هستند که می‌تواند الهام‌بخش خلق چنین فضاهایی باشد. این پژوهش با هدف تبیین مؤلفه‌های مؤثر بر خلق فضاهای پناهندگی شهری از رهگذر باغشهرهای پیرامون شهر زنجان انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، ترکیبی (کیفی-کمی) است. در بخش کیفی، با استفاده از روش دلفی فازی و مشارکت ۳۵ متخصص، مؤلفه‌های مؤثر شناسایی شدند. در بخش کمی، با بهره‌گیری از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار PLS، نوع و میزان اثرگذاری مؤلفه‌ها تعیین گردید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مؤلفه «حس تعلق مکانی و ادراکی» با ضریب مسیر ۰٫۴۷۷ و آماره t برابر ۷٫۸۶۹، بیشترین تأثیر مثبت و معنادار را بر فضاهای پناهندگی شهری دارد. مؤلفه «اکولوژیک و اجتماعی» نیز با ضریب مسیر ۰٫۳۵۸ دارای اثر مثبت و معنادار است. در مقابل، مؤلفه «دسترسی و اتصال» با ضریب منفی ۰٫۳۵۳- دارای اثری معکوس و معنادار بوده و مؤلفه «ایمنی و آسایش» فاقد تأثیر معنادار شناسایی شد. ضریب تعیین (R²) مدل برابر با ۰٫۷۶۳ نشان‌دهنده قدرت تبیین بالای متغیرهای مستقل است. نتیجه نهایی آنکه خلق فضاهای پناهندگی شهری در باغشهرهای زنجان، بیش از مؤلفه‌های کالبدی و عملکردی، تحت تأثیر ابعاد ادراکی، هویتی و اکولوژیکی قرار دارد. تقویت حس تعلق مکانی، حفاظت از ساختار طبیعی باغشهرها و ایجاد تعادل میان دسترسی و آرامش، کلیدواژه‌های اصلی در برنامه‌ریزی برای چنین فضاهایی محسوب می‌شوند.