توسعه فضاهای پیراشهری

توسعه فضاهای پیراشهری

ارزیابی مشارکت و رضایتمندی شهروندان در جمع آوری زباله در نواحی پیراشهری (مطالعه موردی: شهر زاهدان)

نوع مقاله : مقاله برگرفته از رساله دکتری

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
3 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
چکیده
مشارکت و رضایتمندی شهروندان در جمع‌آوری زباله در نواحی پیراشهری از عوامل مؤثر در مدیریت پسماند و توسعه پایدار این مناطق است. ارزیابی میزان همکاری و نظرات ساکنان می‌تواند به شناسایی چالش‌ها، بهبود برنامه‌ریزی‌ها و افزایش اثربخشی اقدامات کمک کند. این مطالعه با بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت شهروندان، راهکارهایی را برای بهبود سیستم جمع‌آوری زباله و ارتقای رضایتمندی ارائه می‌دهد. لذا هدف تحقیق حاضر، ارزیابی مشارکت و رضایتمندی شهروندان در جمع­آوری زباله در نواحی پیراشهری زاهدان است. روش این پژوهش توصیفی - تحلیلی و هدف آن کاربردی است. برای گردآوری اطلاعات موردنیاز از روش کتابخانه­ای و میدانی استفاده گردید. جامعه آماری، جمعیت ساکنین نواحی پیراشهری زاهدان (گاوداران، سیادک و محمدآباد) می­باشد که 330 نفر به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. ابزار اصلی تجزیه‌وتحلیل دادهها و اطلاعات پژوهش، نرم­افزار SPSS است. براساس یافته­های تحقیق، مشارکت ساکنین در جمع­آوری زباله در شهر زاهدان با میانگین 711/2 نامطلوب است. میزان رضایت­مندی شهروندان از شهرداری زاهدان در جمع­آوری زباله با توجه به شاخص­های خدماتی با میانگین 913/2، اجتماعی- فرهنگی با میانگین 905/2، محیط­زیست با میانگین 845/2 و فنی و عمرانی با میانگین 903/2 نامطلوب ارزیابی‌شده است. نتایج تحقیق نشان‌دهنده وضعیت نامطلوب مشارکت شهروندان زاهدانی در جمع‌آوری زباله و رضایت‌نداشتن آنان از عملکرد شهرداری در ابعاد خدماتی، اجتماعی-فرهنگی، محیط‌زیست و فنی است. این یافته‌ها ضرورت بازنگری جدی در سیاست‌ها و بهبود مدیریت پسماند را برای جلب مشارکت عمومی و ارتقای کیفیت خدمات آشکار می‌سازد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابطحی، سید حمید، شیانی، ملیحه. (1399). شناسایی موانع مشارکت مردم در مدیریت شهری تهران: یک تحلیل محتوای کیفی. توسعه محلی (روستائی-شهری)، 12(2)، 643-655. doi: 10.22059/jrd.2021.319833.668632
احمدی، ایلا، قلی زاده، مرتضی، فلاحی سامبران، محراب، امیرخانی، لیلا . (1403). بررسی مسیر واکنش­های شیمیائی در فرآیند پیرولیز برخی از ضایعات مختلف شهری. نشریه انرژی­های تجدیدپذیر و نو، 11(2)، 100-106. doi: 10.22034/jrenew.2024.196247
احمدی، رضا. (1398). جنبه­های اقتصادی فرآوری پسماندهای شهری با نگرشی بر کشورهای پیشروی جهان (مطالعه موردی: کلان­شهر اراک)، فصلنامه راهبرد، 15 (15)، 70-97. http://rahbord-mag.ir/Article/22809/FullText
امیری، فاضل، بابایی، فیروز، طباطبایی، طیبه. (1402). مکان‌یابی محل دفن پسماندهای جامد شهر کنگان با استفاده از تکنیک فازی سلسله مراتبی و سیستم اطلاعات جغرافیایی. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، ۲۳ (۶۹)، ۳۴۳-۳۶۲. doi:10.61186/jgs.23.69.343
باقری، کیوان، نیسانی­سامانی، نجمه، جلوخانی نیارکی، محمدرضا، تومانیان، آرا، و حاجی بابایی، لیلا. (1400). توسعه یک مدل مسیریابی برای مدیریت مناسب ناوگان جمع‌آوری پسماند جامد شهری مبتنی بر Web-based GIS. فصلنامه مهندسی حمل‌ونقل، 13(2)، 1415-1435. doi: 10.22119/jte.2020.106629
جوان، فرهاد و برزگر، صادق. (1403). تبیین پیشران‌های کلیدی مؤثر بر تحقق‌پذیری گردشگری جامعه‌محور در توسعه روستاهای پیراشهری کلانشهر رشت. توسعه فضاهای پیراشهری، 6(4)، 37-54. doi: 10.22034/jpusd.2025.488032.1323
حسام، مهدی، آقائی‌زاده، اسماعیل، رضاعلی، منصور. (1397). شناسایی موانع دستیابی به شهر پاک با تکیه‌بر جمع‌آوری زباله با استفاده از تئوری بنیانی (مطالعۀ موردی: شهر رشت). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 50(3)، 773-790. https://jhgr.ut.ac.ir/article_61356.html?lang
حسینی، علی، صابری، علی. (1402). پیشران‌های کلیدی اثرگذار بر کیفیت زندگی در خام شهرها(مطالعه موردی: شهر مصیری). جغرافیا (فصلنامه علمی انجمن جغرافیایی ایران)، 21(77)، 111-134. http://dor.net/dor/20.1001.1.27833739.1402.21.77.7.0
حمزه­کلکناری، هانی، قربانی، محمد، علیپوریان، فرزانه، کاسب، اهون،  حطیطه، سعید. (1394). بررسی الگوهای رفتاری خانوارها در رابطه با طرح تفکیک زباله در مبدأ (مطالعۀ موردی شهر مشهد). نشریه محیط‌زیست طبیعی، 68(1)، 31-44. doi: 10.22059/jne.2015.53940
خیری، رضا، عبدی، رضا، میسمی، محمدعلی. (1402). بکارگیری فن ارزیابی چرخه حیات (LCA) در مدیریت پسماندهای جامد شهری کلانشهر ارومیه. مکانیزاسیون کشاورزی، 8(3)، 45-56. 10.22034/jam.2023.57210.1242
رهنما، محمدرحیم، اجزاءشکوهی، محمد، داوری، رضا. (1401)، ارائه سناریوهای مدیریت یکپارچه پسماند شهر مشهد، جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای، 12 (43)، 178-149. doi: 10.22111/gaij.2022.38404.2913
ریاحی، وحید، جوان، فرهاد، و دهقانی، ندا. (1395). تحلیل دیدگاه روستاییان نسبت به آموزش‌های حفاظت از محیط‌زیست نواحی روستایی (مورد مطالعه: شهرستان رضوان‌شهر). فصلنامه انسان و محیط زیست، 14(4)، 67-78.
زارع، بیژن، نصرتی نژاد، فرهاد، و کریمی، رامین. (1397). بررسی عوامل اجتماعی و فرهنگی ﻣﺆثر بر مشارکت شهروندی (موردمطالعه: تفکیک زباله از مبدأ در شهر تهران 1392). جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، 5(11 )، 39-61. https://sid.ir/paper/260883/en
سالنامه آماری استان سیستان و بلوچستان. (1400). درگاه ملی آمار.
سرور، رحیم، رشیدی، اصغر. (1393). مکان‌یابی بهینه دفن زباله‌های بهداشتی بیمارستانی؛ نمونه موردی: شهرستان بناب. جغرافیا (فصلنامه علمی انجمن جغرافیایی ایران)، 12(42)، 45-65. https://mag.iga.ir/article_701608.html
سعیدی مهر، محمود، انوری، محمودرضا، کریمیان بستانی، مریم . (1401). تحلیل نقش مشارکت در مدیریت پسماند مناطق پیراشهری زاهدان. توسعه فضاهای پیراشهری، 4(1)، 107-126. https://www.jpusd.ir/article_150636.html
ظهیری­نیا، مصطفی، هادی، سیما. (1395). مطالعه کیفی دلایل و زمینه‌های زباله­گردی در شهر زاهدان. جامعه‌پژوهی فرهنگی، 7(3)، 37-60. https://search.ricest.ac.ir/dl/search/defaultta.aspx?
عباس­زاده، محمد، میرزایی، حسین، علیاری، لورا. (1394). تأثیر سرمایه فرهنگی و اجتماعی بر مشارکت شهروندان در تفکیک و جمع­آوری زباله­های خانگی (نمونه موردمطالعه شهروندان شهر ارومیه). مطالعات جامعه­شناختی شهری، 5(14)، 75-102. https://sid.ir/paper/210336/en
غریبی، شیوا، جمشید نژاد، امیر، و میرکریمی، سیدحامد. (1396). برآورد حجم زباله تولیدشده ناشی از فعالیت گردشگری و ارائه طرح مدیریتی آن (مطالعه موردی: حاشیه جاده پارک ملی گلستان). مجله آمایش جغرافیایی فضا، 7(24)، 72-85. https://gps.gu.ac.ir/article_50830.html
قاسمی، لیلا، رحمانی، فروه، بیات، طاهره. (1401). رتبه‌بندی اهمیت وظایف شهرداری و بررسی میزان رضایتمندی شهروندان (موردمطالعه: منطقه 6 شهرداری تهران). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی (علوم جغرافیایی)، 22(64 )، 229-245. doi:10.52547/jgs.22.64.229
قدیری­مدرس، حمید، مؤمنی، مهدی، صابری، حمید، خادم­الحسینی، احمد. (1400). ارزیابی نقش و جایگاه ضوابط و مقررات شهرسازی در رضایتمندی شهروندان مناطق 6 و 8 و 14 شهر اصفهان. فصلنامه علمی و پژوهشی نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 13(2)، 113-129. https://journals.iau.ir/article_680426.html
قنواتی، عزت­اله، تقوی مقدم، ابراهیم، مساحی خوراسکانی، مهدی. (1390). کاربرد روش‌­های تصمیم‌گیری چند معیاره در اولویت­بندی پهنه­‌های مناسب برای دفن پسماند شهری (نمونه موردی شهر سبزوار). مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 2(5)، 89-106. https://jargs.hsu.ac.ir/article_161288.html?
کاظم­جواد، انتصار، امیری­نژاد، علی اشرف، اسماعیل خلف محمد، جابر. (1403). اثرات کمپوست زباله شهری و کود دامی بر کمبود آب در گیاه ریحان (Ocimum basilicum L). تحقیقات آب‌وخاک ایران، 55(1)، 17-32. doi: 10.22059/ijswr.2023.364735.669564
کاوه، امیر، کریمیان بستانی، مریم، میری، غلامرضا (1403). نقش مدیریت یکپارچه در تحقق حمل‌ونقل هوشمند (مطالعه موردی: شهر زاهدان). نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. ۲۴ (۷۳)، ۲۶-۴۶. doi:10.61186/jgs.24.73.26
کهنسال، محمدرضا، فیروز زارع، علی، و برادران، محمّدمهدی. (1394). داده‌کاوی و تحلیل رفتار شهروندان در تفکیک زباله از مبدأ با بهره‌گیری از الگوریتم C4.5 درخت تصمیم (مطالعة موردی: شهر مشهد). جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، 13(1)، 133-155. https://sid.ir/paper/356731/en
کوزه گرکالجی، لطفعلی، آقایی، پرویز، سعیدی، سجاد، سلیمی، مجتبی. (1403). ارزیابی محیط‌زیست شهر با رویکرد رشد هوشمند (مطالعه موردی: محله تهرانسر شمالی، منطقه 21 شهر تهران). توسعه پایدار محیط جغرافیایی، 6(10)، 182-167. doi: 10.48308/sdge.2023.230857.1120
معماریان خلیل­آباد، هادی، گلدوی، سمیه، جودوی، عطاءاله ، سبحانی، مرضیه، جمعه پور، مهدی. (1403). به‌گزینی محل دفن بهداشتی پسماندهای شهری مطالعه موردی: شهر بردسکن استان خراسان رضوی. مجله آمایش جغرافیایی فضا، 14(1)، 57-75. doi: 10.30488/gps.2024.437829.3725
موسوی، سیدمجید، رضایی، حامد، صداقت، آزاده، اسماعیل نژاد، لیلا، توحیدطلب، پوریا، غفاری نژاد، سید علی. (1403). مطالعه وضعیت انباشت فلزات سنگین در خاک در نتیجه کاربرد چندساله کمپوست زباله شهری با استفاده از مدلسازی. تحقیقات آب‌وخاک ایران، 55(6)، 847-867. doi: 10.22059/ijswr.2024.373865.669679
نصیری­هنده­خاله، اسماعیل، جوان، فرهاد و یونسی سندی، ریحانه. (1401). بررسی تاثیرات خزش شهری بندر انزلی در پایداری کالبدی فضایی سکونتگاه های پیراشهری. روستا و توسعه پایدار فضا، 3(4)، 82-98. doi: 10.22077/vssd.2022.5475.1118
یغفوری، حسین، پاسبان عیسی لو، وحید، تاجی، محبوبه. (1399). بررسی الگوریتم رقابت استعماری (ICA) و کاربرد آن در زمینه جمع‌آوری زباله‌های شهری به روش فروشنده دوره‌گرد (TSP) در شهر اردبیل. فصلنامه علمی و پژوهشی پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 11(43)، 69-85. https://sid.ir/paper/1001844/en
Castiglione, A., Cimmino, L., Di Nardo, M., & Murino, T. (2023). A framework for achieving a circular economy using the blockchain technology in a sustainable waste management system. Computers & Industrial Engineering, 180, 109263. https://doi.org/10.1016/j.cie.2023.109263
Elkhrachy, I., Alhamami, A., & Alyami, SH. (2023). Landfill Site Selection Using Multi-Criteria Decision Analysis, Remote Sensing Data, and Geographic Information System Tools in Najran City, Saudi Arabia. Remote Sensing, 15 (15), 3754. https://doi.org/10.3390/rs15153754
Hornsby, C., and Ripa, M., and Vassillo, C., and Ulgiati, S. (2017). A roadmap towards integrated assessment and participatory strategies in support of decision-making processes. The case of urban waste management. Journal of Cleaner Production. 142: 157-172. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.06.189
Mainul, Md Sk., Ajim, SK A., & Ateeque, A. (2020). Optimal Sanitary Landfill Site Selection for Solid Waste Disposal in Durgapur City Using Geographic Information System and Multicriteria Evaluation Technique. Journal of Cartography and Geographic Information, 70, 163–180.  https://link.springer.com/article/10.1007/s42489-020-00052-1
Makarenko, N. Budak, O. (2017). Waste management in Ukraine: Municipal solid waste landfills and their impact on rural areas. Annals of Agrarian Science. 15. 80-87. https://doi.org/10.1016/j.aasci.2017.02.009 
Mitab, B. T., Hamdoon1, R.M., & Say, K.N. (2023). Assessing Potential Landfill Sites Using GIS and Remote Sensing Techniques: A Case Study in Kirkuk, Iraq. International Journal of Design & Nature and Ecodynamics, 18 (3), 643-652. DOI:10.18280/ijdne.180316
Sararit, T., Tamiyo, K., and Maly, E. (2018). Resident’s satisfaction to relocated Houses after 2004 Indian Ocean Tsunami, Thailand. Procedia engineering, 212, 637-642. https://doi.org/10.1016/j.proeng.2018.01.082